Caïro, Egyptische hoofdstad en grootste stad van Afrika en het Midden-Oosten (foto Creative Commons)
Boekrecensie - Lode Vanoost

Broeierig Egypte door de ogen van een outsider

In "Engel van de stad" van Parker Bilal (thrillerpseudoniem van een romanschrijver) laveert een privé-detective door het zwoele Caïro van 2000-2001. Voor warme zomeravonden.

maandag 11 augustus 2014 14:39

Philip Marlowe, Sam Spade …

Het
genre van de thriller gaat al een hele tijd mee. Sinds auteurs als
Raymond Chandler (1888-1959) en Dashiel Hammett (1894-1961) het genre
uit de literaire marge van de pulp-fictie
haalden en verheven tot een waardevol literair genre, zijn talloze
auteurs hen gevolgd.

De degelijke thrillers hebben definitief hun
plaats veroverd in de boekenrekken tussen andere hoogstaande literatuur. Er bestaan nog
altijd puristen die neerkijken op het genre, maar ze verliezen het
pleit. 

… en Makana

DeWereldMorgen.be

Hoofdpersonage
Makana in Engel van de Stad van auteur Parker Bilal bevat alle
chandleriaanse karakteristieken van de goedaardige, eenzame
privé-detective die zijn plan trekt, sociaal niet helemaal aangepast
is, een duister en niet al te fraai verleden en/of privéleven heeft,
een of ander mysterieuze emotionele bagage met zich meesleept en het
niet al te nauw neemt met de regels tijdens zijn onderzoek. Wat dat
betreft is Makana geen originele nieuwkomer.

Het
is de setting waarin Makana opereert en de observaties die hij
daarover maakt die dit verhaal zijn aparte, eigenzinnige en
fascinerende kwaliteit geeft. Hier geen min of meer herkenbare
westerse – blanke – stad. Integendeel, achtergrond van het
verhaal is Egypte rond de eeuwwisseling, meer bepaald de hoofdstad
Caïro. Er broeit wat. Er hangt opstand in de lucht. Of toch niet?

Het
repressieve apparaat van het Moebarak-regime is permanent op de
achtergrond aanwezig. De corruptie, het brutale geweld (eerst slaan, dan ondervragen), het favoritisme en het nepotisme, het tiert allemaal welig in de stofferige, bezwete, vuile straten van de hoofdstad.

De politie is ofwel incompetent, ofwel corrupt, ofwel
gedesillusioneerd (of een combinatie van die dingen) maar vooral nogal gewelddadig. Een privé-detective met wat feeling voor
gesjoemel als Makana weet daar zijn weg wel in te vinden. Gebruikt de gebreken
en de contradicties van het systeem in zijn voordeel. Loopt daarbij
wel eens klappen op.

De outsider observeert

Detective
Makana is een outsider in de stad. Als Soedanees uit het hoge noorden van
Soedan is hij etnisch goed verwant met de Egyptenaren net over de
grens in het zuiden van Egypte. In de hoofdstad Caïro kan hij zich
oppervlakkig gedragen als een “zuidelijke Egyptenaar”, tenminste,
zolang hij zijn papieren niet moet tonen.

Makana
heeft ooit vrouw en dochter gehad, die allebei zijn omgekomen bij hun
gezamenlijk vlucht uit Soedan. De details komen we niet te weten, wel
de frustraties, de nachtmerries en de stille permanente angst dat hij
wel eens naar Soedan zou kunnen worden teruggestuurd. Daar wacht hem
waarschijnlijk de dood. Waarom juist, ook dat kom je niet te
weten.

Makana’s opdracht: hij moet op zoek naar de auteur van dreigbrieven aan het adres van een
reisbureau in het centrum. Het toerisme is enerzijds een grote bron van
inkomsten voor het land, en anderzijds een bron van irritatie
en spanningen. De decadentie van het brutale westerse toerisme en de
agressieve materialistische leegheid van de arrogante toeristen steekt
de gewone mensen de ogen uit. Toerisme is blijkbaar ook een of ander
religieus fanaticus een doorn in het oog. Daarom heeft die nu zijn
woede gericht op dit reisbureau.

Things are not always what they seem

Tijdens
zijn onderzoek komt Makana allerlei dingen te weten. Een en ander
blijkt niet echt te kloppen aan die dreigbrief. Hoe kan een zo slecht
gerund reisbureau trouwens met zo weinig klanten blijven draaien? Wat doen sommige louche personeelsleden daar werkelijk?

Er blijken in de buurt
regelmatig jonge jongetjes te verdwijnen, die na seksueel misbruik
gruwelijk worden omgebracht. Voor Makana is het duidelijk, er is een
psychopathische pedofiel aan het werk. Dat is echter een taboe onderwerp om zo maar openlijk te bespreken. Neen, de goegemeente denkt dat dit het werk moet zijn van perfide christenen.

De jongetjes zijn weeskinderen uit arme islamitische wijken, terwijl de plaats
waar ze worden gevonden steevast een wijk van Koptische christenen
is. Blijkbaar worden de moorden ‘gebruikt’ door personen met andere bedoelingen. Een en ander loopt danig uit de hand en Makana raakt betrokken in de duistere machinaties van het apparaat. Waarom wil iedereen toch dat
hij ver van dit onderzoek blijft?

Wanneer
hij de verdachte van de dreigbrief op het spoor is, blijkt die betrokken te zijn bij duistere zaakjes, kunstdiefstallen, bedrijven die materiaal
leveren aan het leger en de politie. Een van zijn medewerkers zou wel eens de pedofiel in kwestie kunnen zijn.. Tussendoor duiken ook Chinese
zakenlui op, die het land komen verkennen.

Een professor die hem kan
helpen bij zijn onderzoek, wordt ontslagen, omdat hij
wetenschappelijk onderzoek doet over de Koran. Hij wil die in de
huidige tijdgeest een nieuwe interpretatie geven en bekoopt dat met
zijn leven. Tussendoor vloeit de alcohol rijkelijk. Religieuze
fanatici zien achter gesloten deuren geen graten in een slemppartij. Af en toe geeft Makana wat nuchtere commentaar bij religieuze dogma’s en vooroordelen (of is de auteur zelf aan het woord?).

Er broeit iets, maar wat?

Hoe
het allemaal loopt kan de lezer zelf ontdekken in dit vlot geschreven
en spannend verhaal. Tussendoor leer je het gewone Egypte kennen, waar
mensen hun plan trekken, hopen op betere tijden (op een
revolutie?). Het regime kraakt in zijn voegen maar blijft stand
houden. De hele sfeer van het boek ademt een pre-revolutionaire sfeer
uit. Waar moet het met dit land naar toe. We schrijven 2001. In de VS zijn een paar fanatici aan het leren een vliegtuig te besturen… 

Een
Afrikaanse detective? In Egypte, of all places? Parker Bilal heeft met
detective Makana een geloofwaardig personage gecreëerd dat de vergelijking kan
weerstaan met legendarisch inspecteur Martin Beck van het Zweedse
schrijversechtpaar Maj Sjöwall en Per Wahlöö. Vanaf 1965
publiceerden zij een reeks verhalen die sociale commentaar verwerkten
in spannende thrillers, die de standaard werd voor een apart subgenre,
de thriller met sociale sympathieën.

Als
Parker Bilal zich niet laat opjagen door het
gemakkelijke succes heeft hij het potentieel in zich om van Makana een
nieuwe grote van het genre te maken.

DeWereldMorgen.be

Parker
Bilal is het pseudoniem van de Soedanees-Britse schrijver Jamal
Mahjoub (1960). Onder zijn echte naam publiceerde hij tot nu zeven
romans over Afrika en Soedan, zijn geboorteland. In 2012 begon hij
detectivethrillers te schrijven onder het pseudoniem Parker Bilal.
Engel van de Stad (2014) is de vertaling van zijn tweede roman
Dogstar Rising (2013) over Soedanees privédetective Makana die in
ballingschap in Egypte werkt. Eerder werd reeds zijn eerste boek The
Golden Scales (2012) over deze figuur vertaald als De donkere Straten
van Caïro (2012).

take down
the paywall
steun ons nu!