about
Toon menu
Opinie

'Michaël Borremans, ga niet naar Israël'

Na het succes in Brussel reist de tentoonstelling van het werk van de Belgische kunstenaar Michaël Borremans door naar Tel Aviv. Geen goed idee, vinden Marijke Pinoy, Kristien Hemmerechts en Lieve Franssen.
zaterdag 9 augustus 2014

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Beste Michaël Borremans,

Het moet ons van het hart: we zijn  ontgoocheld in de uitleg die je gaf om je overzichtstentoonstelling toch naar Tel Aviv te laten verhuizen. ‘Ik geloof niet in niets doen en vijandigheid’, zo zeg je het in De Morgen.

Wij geloven ook niet in niets doen en in vijandigheid. Wij geloven in de kracht van mensen. We hebben dat op de Westelijke Jordaanoever en in Gaza zelf kunnen meemaken. Wij zijn in Palestina gaan spelen, dansen, workshops geven, luisteren.

Lieve ging als één van de ‘Checkpointsingers’ bij dageraad de Palestijnse arbeiders een hart onder de riem steken tijdens de dagelijkse vernedering in die eindeloze checkpoint van Bethlehem. Ze speelde mee met de leerlingen van de muziekschool in Ramallah, ze danste met de jongeren van het vluchtelingenkamp Aïda, ze zong met de kinderen van het Bedoeïnendorp  Um Al Hieran, een dorp dat intussen bijna helemaal weggevaagd is.

Marijke maakte repetities mee in de theaterschool in Ramallah, ze sprak met de jonge acteurs van het Freedom Theatre in Jenin. Kristien luisterde naar de zovele grassroots-militanten die op een geweldloze manier proberen weerstand te bieden aan de bezetting. Niets doen en vijandigheid zijn inderdaad geen optie.

Jij wil dus je expo naar Tel Aviv sturen en je zegt dat dit een humane daad zou zijn, een vredesmissie. Daarmee overschat je misschien wel het kritische gehalte van je werk en onderschat je de ernst van de situatie en de impact van deze beslissing. Maak je op deze wijze niet een enorme inschattingsfout? 

Een chique tentoonstelling in een prestigieus museum dat nauw verbonden is met de Israëlische overheid houdt vooral de leugen in stand dat dit een veilig, democratisch en gewoon land zou zijn.

In de begeleidende catalogus van de expo As sweet as it gets… zien wij geen politiek statement. De beeldende kracht van je werk zit in het stilistische spel met de geschiedenis van de schilderkunst, waarin een oude beeldtaal voortdurend wordt doorkruist met een filmisch surrealisme, eigen aan de beeldwereld van de hedendaagse toeschouwer die opgevoed is door cinema. 

Knap? Ja. Een politiek statement? Angel, een portret van mode-diva Knuts met een zwart masker? Wat leren je werken ons dan over het zionisme als reactionaire ‘bloed zonder bodem’-ideologie, zoals Slavoj Žižek het ooit omschreef? Of over het morele failliet van een gemeenschap die VN-scholen vol vluchtelingen bombardeert, hele wijken met de modernste raketten platgooit en Palestijnse vrouwen, bejaarden en kinderen terroriseert en vermoordt? Beste Michaël Borremans, je uit je bezorgdheid om de onderdrukking van het Palestijnse volk. Je keurt de misdaden af die Israël nu aan de lopende band tegen de menselijkheid pleegt. Toch vind je exposeren in Tel Aviv een goede, zelfs nobele zaak.

Het is wellicht onbedoeld, maar daarmee breng je de internationale campagne BDS in diskrediet. Zo’n tien jaar geleden is deze campagne opgestart op voorstel van 170 Palestijnse verenigingen, culturele instellingen, ngo’s…Boycot van goederen en  culturele, academische en sportieve boycot. Desinvestering, niet investeren in de Israëlische economie. En sancties, zolang Israël de internationale wetgeving blijft negeren

Zo nieuw is dat niet. De initiatiefnemers baseerden zich op de anti-apartheidscampagne tegen Zuid-Afrika. De parallellen zijn er: discriminatie, segregatie,  het stelen van grond,  systematische terreur tegen een bevolkingsgroep…

Zuid-Afrikaanse artiesten steunen al jaren de boycotactie. Ze verenigden zich in South African Artists against apartheid : “As artists of conscience we say no to apartheid - anywhere. We respond to the call for international solidarity and undertake not to avail any invitation to perform or exhibit in Israel. Nor will we accept funding from institutions linked to the government of Israel. As South Africans we benefited from such a position of conscience. For example, members of the British Musicians' Union, pledged not to perform in South Africa as long as apartheid was in effect. Numerous organizations and artists in film, television, theatre and other arts fell in line against the South African regime and contributed to the denormalisation of South African apartheid which eventually led to that regime’s demise.”

Deze expo in Tel Aviv toch laten plaatsvinden, als ‘cultureel ambassadeur’ van onze gemeenschap, zoals sommige cultuurpolitici het toch zo graag willen, op aandringen van een gerespecteerd kunstenaar die ook al eens de Vlaamse Cultuurprijs kreeg, is een persoonlijk statement met implicaties voor de hele Belgische gemeenschap

Misschien heb je er geen weet van, maar het is belangrijk eraan te herinneren dat in België al in 2009 een boycotactie is opgestart tegen de bezetting, met steun van cultuurmakers als  Alain Platel, Ramsey Nasr, Jonas Geirnaert, Dirk Tuypens, Chokri Ben Chikha, Charles Ducal, Anne Provoost,  Anne Teresa De Keersmaeker, David Van Reybrouck,  Jan Goossens, Stefan Hertmans en vele anderen.

Reeds in 2001 schrapte Anne Teresa de Keersmaeker (Rosas) een optreden in Israël, waarna dreigementen van de Belgische ambassadeur in Israël volgden. Ze zou een politieke rel tussen België en Israël riskeren. Toch had ze de moed. In 2012 kreeg ze overigens de Cultuurprijs.

Vandaag loopt de recente petitie van Rachida Aziz. Zowat onze hele cultuurscène tekende al mee. Deze week nog hebben gezelschappen in Theater aan Zee aan het publiek getoond dat zij de grove schendingen van het humanitair recht  en de blokkade van Gaza niet pikken. 

Al deze mensen moeten nu allemaal met lede ogen aanzien hoe hun engagement genegeerd wordt.

Het dispuut over deze reizende tentoonstelling legt nog iets anders bloot. Als het op het exposeren van zijn werk aankomt, doet het er blijkbaar nog weinig toe wat een beeldend topkunstenaar denkt of zegt. De inspraak is zo marginaal geworden dat een principiële keuze op zich al een daad van verzet zou zijn, ongeacht de inhoud van het werk

Financiële afwegingen geven de doorslag. Verzamelaars en verzekeraars beslissen over de aangekochte eigendommen. Bozar, toch een publieke instelling was in de media heel duidelijk: ze rekent stellig op de overnamesom. Heeft deze recordtentoonstelling nog te weinig winst opgebracht? Art became business.

Mocht jij je alsnog willen terugtrekken, is dat contractbreuk. Een blaam die toekomstige dure expo’s in het gedrang brengt. Of kan een tentoonstelling die toch plaatsvindt in oorlogsgebied, in het land van de onderdrukker, juist geen blaam zijn op de carrière van een kunstenaar en diens netwerk?  Wat zou jouw galeriehouder Zeno X  daarvan vinden? Beste Michaël Borremans,

Jouw werken hebben ons geraakt. Je staat bekend als een heel genereuze man die los van al het celebrity-gedoe echt bezorgd in het leven staat, die aandacht voor de kwetsbaarheid en dat conflict menen wij ook te ontwaren in je werk. Net daarom willen we je vragen: geef een duidelijk signaal en ga niet naar Israël!

Lieve Franssen, dirigente Checkpointsingers (Brussels Brecht-Eislerkoor)

Marijke Pinoy, actrice

Kristien Hemmerechts, schrijfster

reacties

10 reacties

  • door fromthecorner op zaterdag 9 augustus 2014

    Grachte dames en heren

    Een toneelgezelschap kan weigeren op te treden;, Een schrijver kan weigeren een lezing te houden, Een zanger kan zijn optreden afgelasten, De heer M,Borremans kan enkel een statement maken in verband Gaza,

    Over de reizende tentoonstelling heeft hij inderdaad geen inspraak, Zeker niet als de werken verkocht zijn aan verzamelaars en musea, De organisator Paul Dujardin, Directeur-generaal / Sophie Lauwers (sophie.lauwers@bozar.be) van de Bozar en het Management Team als ook Overheidspartners moet U aanspreken en te recht wijzen,

    Zie ook http://www.bozar.be/webpage.php?pageid=241&

  • door djdjanssen op zaterdag 9 augustus 2014

    Ga niet naar Israel ! Durf tegen de stroom in te gaan !

    • door jan peeters op zondag 10 augustus 2014

      Ga naar Israël. Durf tegen de stroom in te gaan... Dat wil niet zeggen dat men het met alles eens is. Maar verkondig UW boodschap.

  • door MoBecha op zondag 10 augustus 2014

    Beste Mickey, Met m0 hier, a.u.b. doe dit niet, als een van uw eerste studenten vraag ik u om dit niet te doen, het is maar een expo. Niet meer en niet minder maar persoonlijk vindt ik dat de schoonheid dat uw werk bevat moet verdiend worden, momenteel zijn ze daar echt met andere dingen bezig. En in feite niet echt met mooie dingen. Mocht ge nu nen totaal anderen expo brengen met nieuwe werken die schuren , die pijn doen; op de een of andere manier hun ogen zouden kunnen openen doen voor al het leed dat hun regering, niet de bevolking zelf maar the guys in charge daar aanrichten zou ik achter u staan maar momenteel verdienen ze de schoonheid, de finesse, de fluweelheid van uw werk niet, ze zijn met andere dingen bezig. Het is echt de eerste keer dat ik mij op zo een manier uit maar 't is gewoon crapuleus hoe dat dingen daar worden afgehandeld. Het is bijna niet voor woorden te vatten, laat staan in een werk; dat is onbegonnen werk. Zelf gij zijt daar nog niet klaar voor. 't zouden parels voor de zwijnen zijn en dat is toch de bedoeling.Dus laat het alstublieft zo . Den bol is groot genoeg, er zijn plaatsen zat waar mensen uw oeuvre in alle sereniteit kunnen aanschouwen. Uw leerling, m0 Becha

    • door nonkelStef op zondag 10 augustus 2014

      En toch is ook een _andere_ kijk mogelijk: http://www.standaard.be/dsweekblad/140809/bernarddewulf

      • door sam vanderleyden op maandag 11 augustus 2014

        Hier is al op geantwoord: Ik citeer uit artikel: "...Een chique tentoonstelling in een prestigieus museum dat nauw verbonden is met de Israëlische overheid houdt vooral de leugen in stand dat dit een veilig, democratisch en gewoon land zou zijn...."

    • door Arwin op woensdag 13 augustus 2014

      Bedankt voor uw wijze reactie

  • door Knicl op dinsdag 12 augustus 2014

    Ga naar Israël en ga naar Palestina. Problemen opgelost.

    • door andre warrw op woensdag 13 augustus 2014

      Michael laat u niet misleiden door de "politiek correcte " denkers en ga naar Israel. Wie spreekt van genocide en gazacaust moet dringend terecht gewezen worden . Dit kan niet door de beugel.

  • door Arwin op woensdag 13 augustus 2014

    Denk er twee keer na, voor dat u naar Israël gaat.

    De wereldberoemden zoals Stevie Wonder, Alanis Morissette, Pink Floyd, Sinéad O'Connor en vele anderen hebben hun concert naar Israël geannuleerd. En dit allemaal als een protest tegen de nederzettingen en de genocide in Gaza. Vele artiesten en kunstenaars hebben Israël veroordeeld. 100 wereldsterren en filmmakers hebben een petitie getekend voor de VN, Verenigde Natie. Spaanse filmregisseur Pedro Almodovar, de acteur Javier Bardem en zijn vrouw Penelope Cruz, hebben een brief naar de VN verstuurd. Top Hollywood filmmakers dreigden de koppel, maar zelfs het verliezen van hun carriere stond niet in hun weg om het moorden van onschuldige kinderen in Gaza te veroordelen. Uw reis naar Israel zal het reputatie van België, Belgische kunstenaars, artiesten en intellectuelen. Laat ons, nationaal en internationaal onze gezicht kunnen houden.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties