about
Toon menu

Historische verkiezingsoverwinning van links in Griekenland leidt (nog) niet naar verandering

Afgelopen zondag werden in Griekenland Europarlementsverkiezingen gehouden, samen met de tweede ronde van de gemeenteraadsverkiezingen. In de Europarlementsverkiezingen is de linkse partij SYRIZA van voorzitter Alexis Tsipras afgetekend winnaar geworden. Kan deze overwinning voor een verandering van het besparingsbeleid in Griekenland zorgen?
donderdag 29 mei 2014

Vindt u dit artikel de moeite? Geef ons dan uw fair share.

Πρώτη φορά αριστερά – de eerste keer links – zo luidde het zondagavond in Athene. Met 26,58 procent van de stemmen achter zich, een voorsprong van 3,87 procent op de regerende partij Nea Dimokratia heeft SYRIZA een historische overwinning behaald. Bij de vorige Europarlementsverkiezingen stond de teller nog op 4,70 procent. 

Stabiliteit versus chaos

De strijd voor de stembusslag was bitsig. Kandidaat-voorzitter van de Europese Commissie en voorzitter van SYRIZA, Alexis Tsipras, had verklaard dat de Europarlementsverkiezingen een test zouden worden voor premier Samaras en het besparingsbeleid dat hij volgt. Hij voegde eraan toe dat hij nationale parlementsverkiezingen zou eisen als zijn partij als winnaar uit de bus kwam.

Het regerende Nea Dimokratia reageerde met een campagne waarin Europa niet aan bod kwam, maar waarin premier Samaras fungeerde als de man die Griekenland uit de crisis had getrokken en die er persoonlijk voor zou zorgen dat “anderen” het land niet opnieuw decennia terug in de tijd zouden sleuren.

De partij ging zo ver om de privételevisiezenders die in handen zijn van rijke Griekse oligarchen (reders en aannemers) in te schakelen om de boodschap over te brengen. Zaterdagavond, op de vooravond van de verkiezingen, luidde het op het journaal van de zender ANT1 dat kiezers dienden op te passen. Een ondoordachte stem (tegen de regering) zou namelijk jaren van hard werk op één nacht ongedaan kunnen maken. Ook stemmen buiten Griekenland leken mee te werken aan een campagne om premier Samaras te steunen.

Twee dagen voor de verkiezingen liet Wolfgang Schäuble weten dat er een Grieks politicus was die in 2012 met het idee van de Grexit speelde. Zijn naam: Alexis Tsipras, die door de Duitse media als één van de gevaarlijkste mensen was gebrandmerkt. Dezelfde dag besloot het ratingbureau Fitch om de kredietwaardigheid van Griekenland te verhogen naar B, met een stabiel vooruitzicht. Maar wel met dien verstande dat een onbetrouwbaar kiespubliek die stabiliteit niet in het gedrang zou brengen.

Geen legitimiteit meer

Het mocht niet baten. SYRIZA haalde het, en Nea Dimokratia moest een verlies incasseren van 9 procent in vergelijking met de Parlementsverkiezingen van 2009. Alexis Tsipras stapte maandag naar de Griekse president om nationale parlementsverkiezingen te vragen omdat de huidige regering geen legitimiteit meer heeft op basis van de verkiezingsresultaten.

Vice-premier Venizelos haastte zich om Tsipras ervan te beschuldigen dat hij het parlementaire systeem vervalste met zijn vraag, die bovendien ook nog eens ongrondwettelijk was. Hij scheen vergeten te zijn dat hij net hetzelfde had gevraagd in 2009 toen zijn partij PASOK het veel beter had gedaan in de toenmalige Europarlementsverkiezingen, dan het regerende Nea Dimokratia. Zijn eigen partij staat trouwens 29 procent lager dan vijf jaar geleden. 

De Griekse regering ligt echter nog niet in de touwen : de beide partijen die er deel van uitmaken, haalden samen 30,73 procent, wat een meerderheid is. En dat getal wordt aangehaald om te bewijzen dat er geen nood is om de Grieken opnieuw naar de stembus te laten gaan. Coalitiepartner PASOK kwam niet op onder eigen naam, maar was onderdeel van een coalitie die zichzelf Elia, ofwel Olijfboom, noemt, en die de Griekse socialisten verenigde met een aantal onafhankelijke kandidaten (voornamelijk parlementsleden die uit PASOK waren gegooid nadat ze tegen de talrijke besparingsmaatregelen hadden gestemd). Elia deed het beter dan voorzien, wat zoveel betekent als dat de schade beperkt bleef. 

Zenuwachtigheid

Toch is er sprake van zenuwachtigheid in de Griekse regering. Er wordt in de media melding gemaakt van een regeringsherschikking. En beide coalitiepartners zijn van plan om te praten over een aanpassing van de kieswet. Die geeft op dit moment een bonus van vijftig zetels in het parlement aan de winnaar van de verkiezingen. SYRIZA heeft dit systeem al jaren aangeklaagd en ijvert voor een systeem van analogie, iets waar dus nu zal worden over gepraat.

Dat lijkt te wijzen op het feit dat de coalitiepartners voelen dat het niet onmogelijk is dat SYRIZA mogelijke parlementsverkiezingen kan winnen. Maar bij dergelijke verkiezingen ziet het er niet naar uit dat de partij een absolute meerderheid kan behalen. De score in de Europarlementsverkiezingen ligt namelijk ongeveer even hoog als in de parlementsverkiezingen van 2012, wat sommigen doet geloven dat SYRIZA op zijn hoogtepunt zit. Gezien het feit dat het besparingsbeleid zo onpopulair is, zou je verwachten dat een oppositiepartij veel meer zou moeten halen, zo luidt de redenering.

Zowel PASOK als Nea Dimokratia zijn deze week ook aan het kijken of ze hun basis kunnen verbreden. PASOK heeft al een aantal parlementsleden die de voorbije jaren uit de partij zijn gezet, weer aan de borst gedrukt. In het Europese Parlement zal To Potami (De Rivier), een nieuwe partij die nog geen politiek programma heeft en bestaat uit mensen die geen politieke carrière hebben gemaakt, in dezelfde fractie als PASOK zitten. To Potami haalde 6 procent. Voormalig coalitiepartner DIMAR (Democratisch Links) werd in de Europarlementsverkiezingen afgestraft. De partij haalde 1,2 procent en voorzitter Fotis Kouvelis is opgestapt. De rest van de partij zal wellicht ook onderdak vinden bij PASOK.  

Nea Dimokratia kijkt verder naar rechts en lonkt naar LA.O.S. Deze extreem rechtse partij heeft nog deel uitgemaakt van de regering onder technocraat Papadimos en verloor nadien de meeste van haar parlementsleden aan Nea Dimokratia. Die bepalen nu mee het beleid en sommigen houden belangrijke ministerposten in het kabinet van premier Samaras. Het opnemen van LA.O.S. zou de bezegeling zijn van het feit dat diezelfde Samaras wekl heel erg ver naar rechts is getrokken, wat kan verklaren dat de traditionele kiezers van de partij hebben afgehaakt.

Ondertussen schijnt voormalig premier Papandreou, die nog steeds deel uitmaakt van de parlementaire groep van PASOK, zo een beetje zijn eigen koers te varen. In een interview met Deutsche Welle gaf hij te kennen dat hij zijn schouders wil zetten onder een grote centrum-linkse samenwerking waar ook SYRIZA deel van zou kunnen uitmaken.  

Generaals op rust naar Europees Parlement 

Dit mogen allemaal wel ontwikkelingen zijn die de Griekse politiek de komende tijd kunnen sturen, maar ze kunnen de aandacht niet afleiden van het feit dat Gouden Dageraad in de Europarlementsverkiezingen meer dan 9 procent van de stemmen wist te halen. In 2009 haalde partij niet eens de kiesdrempel in die verkiezingen. En ondanks het feit dat leden van de partij bloed aan hun handen hebben, dat hun partijleider en nog een aantal andere parlementsleden van de partij in de gevangenis zitten, en dat er een gerechtelijk onderzoek tegen hen is gestart om na te gaan of het inderdaad om een criminele organisatie gaat, haalt Gouden Dageraad in deze verkiezingen even veel stemmen (iets meer dan 450.000) als in de Griekse parlementsverkiezingen van 2012. Ook in de gemeenteraadsverkiezingen scoorde de partij goed.

Tot nu toe had Gouden Dageraad enkel afgevaardigden in het Griekse parlement. Ondertussen zit de partij in de gemeenteraden van zowat alle Griekse steden en is ze ook nog eens goed voor drie europarlementsleden. En die zijn niet de eerste de besten: het is niet duidelijk of men in Brussel en Straatsburg beseft dat twee van de drie parlementsleden generaals op rust zijn van het Griekse leger. Het gaat om Luitenant-Generaal op rust Eleftherios Synadinos, voormalig bevelhebber van de speciale Griekse troepeneenheden. De andere figuur heet Georgios Epitideios. Die was stafofficier bij SHAPE (Supreme Headquarters Allied Powers Europe), het centrale commandocentrum van de NAVO; bij IMS (Navo’s Internationale Militaire Staf), en hij was ook nog eens de directeur van het department van crisinterventie en lopen operatie van EUMS (European Union Military Staff).

Of Gouden Dageraad zal samenwerken met de andere extreem rechtse afgevaardigden in het Europese Parlement, moet nog afgewacht worden. De grootste fractie, die van Marine Le Pen, heeft beweerd dat ze niet met de Grieken in zee wil gaan.

En de andere kandidaten

Samen met de voormalige militairen stuurt SYRIZA onder andere Manolis Glezos en Konstantina Kouneva naar het Europarlement. Glezos wordt 92. In mei 1941 haalde hij samen met een vriend de Nazivlag met de swastika van de Akropolis. Hij werd door de Duitse bezetters zwaar gemarteld. Kuneva is een Bulgaarse vrouw die vakbondsleidster was van de schoonmaaksters. In december 2008 raakte ze zwaar gewond nadat een man midden in de nacht op straat, toen ze terugkwam van haar werk, haar aanviel en zwavelzuur in haar gezicht gooide, en haar dwong om een deel van het vergif te drinken. Sindsdien is Kouneva blind aan een oog, en kan ze nauwelijks nog zien uit het andere. Haar stembanden en slokdarm zijn zwaar verbrand. De aanval werd in verband gebracht met haar vakbondsactiviteiten en volgde op een reeks van aanvaringen die de vrouw had met haar werkgevers.

Elia (PASOK onder een andere naam) stuurt de polticus die verantwoordelijk was voor de sluiting van de openbare omroep ERT. En Nea Dimokratia stuurt onder meer twee journalisten die jarenlang gewerkt hebben voor bevriende zenders en kranten.

De andere partijen sturen minder bekende figuren, maar niemand die echt politiek gewicht van enige betekenis in de schaal zal kunnen werpen.

En het besparingsbeleid in Griekenland? Dat gaat gewoon verder, hoewel de Griekse Raad van State een uitspraak heeft gedaan tegen de privatisering van de Atheens watermaatschappij. Ondertussen heeft de regering 110 stukken land, waaronder heel wat mooie stranden (waarvan er één op de Natura 2000 lijst staat) in het portfolio van het privatiseringsfonds gestopt. Sinds 28 mei is de toegang tot een strand in de streek Messinia afgesloten voor het publiek. En dat soort acties zal het verzet tegen het gevoerde beleid alleen maar aanwakkeren.