Opinie, Nieuws - bieke purnelle

Vk14: Verpakking of inhoud?

Wat hebben we deze week geleerd over het boeiende, maar vermoeidende spel der verkiezingen? Imago is alles. Duiding is een rekbaar en vrijblijvend begrip geworden. De verkiezingscampagne, die wordt volgens kenners beslist op Twitter. Voorts heet Bruno Tobback een zure politicus en een bij voorbaat slecht verliezer en vermag een overleden ex-premier meer dan 100.000 affiches.

zaterdag 17 mei 2014 08:47

Wat dat imago betreft: we wisten het stiekem al, maar
sinds kort mag het ook ongegeneerd worden gezegd: verkiezingen gaan over hoe jezelf
verkoopt. Kort door de bocht gezegd: het maakt niet zo gek veel uit wat je aan
de man brengt, zolang het maar aanslaat, zolang het goed oogt en klinkt. Tot
grote verbijstering van politici die het spel meespelen, maar amper kunnen
verbergen dat hun hart ligt bij de dossiers en de daden.

Het Humo-interview van reclamemaker Guillaume
Vanderstichelen met Meyrem Almaci van een paar weken geleden was in die optiek
ontluisterend. De opzet was an sich al apart: gerenommeerd reclameman
interviewt beslagen politica. De reclameman stelde zelfzeker dat ‘de politiek’ het
helemaal verkeerd aanpakt. Politici zijn veel met inhoud bezig, en te weinig
met de verpakking. “Ze moeten mensen doen dromen.” Kortom: of je nu een nieuw
parfum of een maatschappijvisie aan de man brengt, slogan en sfeer primeren. De lezer voelde Almaci’s onbehaaglijke verbijstering toenemen
naarmate het gesprek vorderde.

Begeesterd

Nu is er uiteraard niets mis met mensen doen
dromen. Integendeel. Het is net omdat mensen willen dromen dat een
burgerinitiatief als Ringland zo’n aanhang vindt.

Het is uitgerekend dat durven dromen
over een betere samenleving dat heel wat mensen in de politiek en het
middenveld drijft. Het is ook omdat mensen willen dromen en begeesterd worden
dat negatieve stemadviezen en een ongezonde fixatie op ‘de vijand’ niet werken
als campagnestrategie.

Maar onderschatten we burgers niet door te
stellen dat dromen over hoe het anders en beter kan niet samengaat met een
inhoudelijk verhaal? Zijn mensen werkelijk te kortzichtig om te begrijpen waar
het om gaat? Of zijn wij het die er niet in slagen hen daar enig inzicht in te
helpen verwerven? Het stelselmatig schrappen van alles wat naar duiding ruikt
(zie de heisa rond Joos en wie weet binnenkort Terzake) zal in ieder geval weinig bijdragen tot de emancipatie en de
informatie van burgers.

En is het wel wenselijk om reclametechnieken,
bedacht om behoeften te creëren en daar winst mee te maken, in te zetten om een
complexe maatschappelijke visie aan te bieden?

Formats

Er was
een tijd dat je voor de betere politieke duiding bij de openbare omroep moest
zijn. Maar de mensen lusten al dat serieux niet meer, of zo wordt althans
beweerd. Zelfs politieke duiding moet tegenwoordig ludiek en luchtig zijn.
Anders kijkt er geen hond. Geestige en originele formats moeten al die
onverteerbare politieke berichtgeving wat minder zwaar op de maag doen vallen.
Verkiezingsprogramma Het Beloofde Land valt bij momenten nauwelijks te
onderscheiden van talkshows à la Café Corsari. Niet dat dat gezellige gekeuvel
de kijkcijfers ook maar enigszins lijkt te beïnvloeden. Het Beloofde
Land
scoort op de drukste avond nauwelijks meer dan 500.000 kijkers. Tot zover de mythe dat
infotainment mensen massaal naar hun tv-scherm lokt.

In de
verkiezingseditie van Terzake zien we dagelijks een groep ‘auditeurs’ op zoek
gaan naar de sterktes en zwaktes van elke partij. In het selecte clubje
herkennen we onder meer politicoloog Carl Devos, hoofdredactrice Isabel Albers
(De Tijd), marketingexperte Aline Julia, ex-reclamemaker Guillaume Van der
Stighelen, journalist Jan Segers (Het Laatste Nieuws) en columnist/sportjournalist
Hans Vandeweghe (De Morgen) en komiek Bert Kruismans. Een opmerkelijk amalgaam. De diversiteit en het heterogene karakter van onze samenleving in acht genomen, kunnen we dit groepje moeilijk als representatief beschouwen voor de gemiddelde Vlaamse kiezer.

Als
het werkelijk de intentie van de nieuwsdienst is om partijen te laten doorlichten door mensen met een mogelijks relevante visie, waar zitten dan de
auditeurs uit de sociale bewegingen, de cultuursector, het middenveld quoi?

1200 euro

Het
concept leidde zowaar tot een bescheiden mediarelletje, toen sp.a-voorzitter
Bruno Tobback zijn zelfbeheersing verloor en zijn afschuw voor het hele
auditeurs-idee van zich af raasde voor het oog van de camera’s. ‘Tussen de
auditeurs zitten ondernemers, een sportjournalist, een journalistieke fan van
Bart De Wever en de hoofdredactrice van een ondernemersgazet’, hekelt Tobback
in De Morgen. ‘Waarom niet iemand die geen 4.000 euro per maand verdient?
Waarom niet iemand die voor een baas werkt of moet rondkomen met 1.200 euro?’

Volgens
de sp.a-kopman lijden de auditeurs aan ‘de mediaziekte van deze tijd’. ‘Ze
bleven veel te veel hangen bij de perceptie en de marketingtoestandjes. Hoe kan
een politicoloog zich hiertoe lenen? De hele samenleving betaalt hem net om
verder te kijken dan de perceptie’, aldus Tobback.

Onvriendelijk

Het voorval haalde
de kranten en die waren het erover eens dat Tobback in de fout was gegaan. Newsmonkey.be
wijdde er een heel artikel aan met de woorden “Zure Tobback” in de kop.

Niemand haalde het
in zijn hoofd om toe te geven dat de man misschien wel een punt had. Dat bleek
er maar weinig toe te doen. Het punt was dat hij boos was geworden en iets
onvriendelijks had gezegd en dat dat onvergeeflijk en nefast was voor zijn – al
gehavende – imago. Politici dienen ten allen tijde sympathiek en charismatisch
te zijn. Of ze nu gelijk of ongelijk hebben doet weinig ter zake.

Diezelfde week
tweette Wouter Verschelden (ex-De Standaard, ex-De Morgen en nu hoofdredacteur
bij Newsmonkey.be) dat de campagne beslist zou worden op Twitter. Een
opmerkelijke uitspraak, rekening houdend met het feit dat ons land zo’n
slordige 700.000 twitter-accounts telt, waarvan er slechts 150.000 min of meer
actief gebruik maken van het medium. De Twitteraars maken dus minder dan 2 %
van de stemgerechtigde bevolking uit.

Het klopt dat
politici en journalisten doorgaan voor de actiefste tweeters. Maar hieruit
afleiden dat de campagne daar en door hen wordt beslist, getuigt van behoorlijk
wat zelfgenoegzaamheid.

Contrast

Die sfeer van
zelfvoldane media- en marketing-speak staat in schril contrast met de sfeer die
er heerst op de kopstukkendebatten die Samenlevingsopbouw samen met een aantal
andere middenveldorganisaties organiseert onder de noemer Ieders Stem Telt.

Politici
worden er uitgedaagd door gewone, vaak kansarme burgers uit diverse
organisaties over werkloosheid, leeflonen, energiekosten, betaalbaar wonen en
pensioenen. Niks ludiek concept, geen gezellig en sympathiek gekeuvel, maar
pertinente vragen van mensen die niet op Twitter zitten. Dat levert in de
praktijk veelal een oprecht en geanimeerd debat op waarbij inhoud primeert.
Burgers blijken dus wel degelijk prima in staat om te doorgronden waar het om
draait en te doorprikken wat nergens op slaat.

Op zondag 25
mei kunnen bijna 8 miljoen Belgen hun democratische stem uitbrengen. De vraag
is wat er moet doorwegen in hun keuze: de verpakking of de inhoud.

take down
the paywall
steun ons nu!