Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Analyse

Actiegroepen geven burgers weer politieke macht

Drie weken voor de verkiezingen wisten actiegroepen rond de Antwerpse Oosterweelverbinding meer dan tienduizend mensen op de been te krijgen. Het is een sign of the times dat stedelingen – zoals bij de Brusselse picnics – op straat komen uit onvrede met de ruimtelijke ordening. Bovendien is dit een politiek signaal van jewelste. Burgers lijken meer vertrouwen te hebben in actiegroepen dan in politieke partijen.
dinsdag 6 mei 2014

Anders dan bij de laatste gemeenteraadsverkiezingen, geven de actiegroepen dit keer geen stemadvies. Politici durven hun kar al eens keren, zo verklaren ze die beslissing. Daarmee verwoorden ze perfect de verontwaardiging die wellicht geen onbelangrijke rol speelt in de massale opkomst voor de actie ‘stappen om te overkappen’ van zondag 4 mei.

Het Oosterweeldossier is het symbooldossier bij uitstek voor alles wat er misgaat in de politiek. Ondanks massaal protest (met als bekroning een heuse volksraadpleging in 2009 waaruit een duidelijk ‘nee’ klonk tegen het BAM-tracé) werd bij de laatste regeringsbeslissingen in dit dossier de stem van de Antwerpse bevolking keer op keer genegeerd en botweg opzijgeschoven.

Bovendien waren we in dit dossier met z’n allen getuige van een politiek proces waarin politici zich te buiten gingen én gaan aan handjeklap achter de schermen, vooral bekommerd zijn om hun eigen electorale gewin en zich verliezen in oeverloos gespin. Dat constructieve en wetenschappelijk onderbouwde voorstellen van actiegroepen daarbij telkens van tafel worden geveegd, heeft kwaad bloed gezet.

Ongenoegen over ruimtelijke ordening 

Het valt op dat stedelingen vandaag vooral op straat komen rond ruimtelijke ordening. Enkele dagen voor ‘Stappen om te overkappen’ werd de Turnhoutsebaan kortstondig bezet door meer dan duizend fietsers die zich verzetten tegen het voorstel om in die straat het verkeer op twee wielen te weren. Ook in Gent vallen er regelmatig fietsacties te noteren. En aan de snelheid te merken waarmee de nieuwe Brusselse burgemeester Yvan Mayeur sinds zijn aanstelling nieuwe autovrije zones wil creëren, mogen de picnic-acties op de Brusselse Anspachlaan uiterst succesvol worden genoemd.

Er ontstond alvast minder straatprotest naar aanleiding van pakweg de vreemdelingentaks of de bonussen van topmanagers. 

Bij het Oosterweeldossier spelen uiteraard de volharding en de professionele aanpak van de actiegroepen mee. Waar bij andere dossiers niemand het voortouw neemt, zijn ze erin geslaagd om naast gedegen studiewerk ook een enorm breed netwerk uit te bouwen, om helder te communiceren, en mensen te doen dromen. Maar dat argument gaat niet op voor de actie op de Turnhoutsebaan. Daarvoor volstonden enkele oproepen in de sociale media.  

Vorm geven aan de maatschappij 

Het is dan ook geen toeval dat mensen de straat op trekken om op te komen voor de publieke ruimte. Die publieke ruimte is namelijk één van de laatste collectieve verhalen die ons resten. We zijn ondertussen doordrongen van de gedachte dat we individueel verantwoordelijk zijn voor ons welzijn – en anders herinneren politici ons daar wel aan. Wie zijn facturen niet kan betalen, werkloos is of een weinig aantrekkelijke job uitvoert, moet dit kortom zelf oplossen.  

Alleen gaat dat riedeltje niet op voor onze straten en pleinen. Die stedelijke ruimtes zijn één van de laatste domeinen waarvan moeilijk betwist kan worden dat ze onder de verantwoordelijkheid vallen van de hele gemeenschap – dus ook van politici. Waar bijvoorbeeld de bankencrisis mensen defaitistisch en murw heeft achtergelaten, hebben we bij de publieke ruimte wel nog het gevoel dat politiek gelijkstaat aan het vormgeven van de maatschappij.  

Bovendien grijpt die publieke ruimte direct in op ons welzijn. We worden ermee geconfronteerd van zodra we onze voordeur achter ons dichtslaan en buitenkomen. Lawaai en fijn stof dringen zelfs onze woonkamers binnen.

Oude politieke stijl 

Het ziet er dan ook naar uit dat heel wat maatschappelijk ongenoegen en verontwaardiging zich uitkristalliseren rond één van de weinige punten waarop mensen nog greep hebben. En precies dankzij de organisatie en de mobilisatie van de actiegroepen verwerven ze politieke macht. De strijd om de publieke ruimte is daarom niet alleen een strijd tegen oude politiek die leefbaarheid ondergeschikt maakt aan autoverkeer. Het is ook een strijd tegen politici die denken dat ze niet meer naar hun kiezers hoeven luisteren nadat ze verkozen zijn. Tegen achterkamertjespolitiek en tegen een maatschappij waarin burgers zich gemuilkorfd voelen. 

Het is tekenend dat precies de partijen die vandaag de Vlaamse regering uitmaken dit niet begrepen hebben. Naar aanleiding van het succes van ‘Stappen om te overkappen’ bleef Kris Peeters (CD&V) star vasthouden aan het deuntje dat het vooral vooruit moet gaan en loog hij volgens strRaten-generaal de bevolking zelfs opnieuw voor dat het BAM-tracé met een overkapping te verzoenen valt. De anders meestal niet van een gebrek aan meningen te verdenken Bart De Wever (N-VA) schoof de hete aardappel door naar de Vlaamse regering – erop rekenend dat de Vlaming zou vergeten dat zijn partij daar deel van uitmaakt. 

Caroline Gennez (sp.a) maakte eerder dit jaar al een uitschuiver van jewelste toen ze de actiegroepen op de korrel nam en beweerde dat ze niet participatief zijn. Haar partijgenoot Bart Martens toonde zich op zijn beurt al een fervent voorstander van het BAM-tracé. Het zegt veel over de voeling die deze politici hebben met wat er leeft onder de duizenden burgers die vorige zondag present tekenden. En het steekt schril af tegen de oprechte dialoog die de actiegroepen voortdurend aangaan met die burger om vorm te geven aan inspirerende maatschappelijke projecten.  

De acties van de afgelopen dagen zouden wel eens een heus kantelpunt kunnen betekenen in deze campagne. De kans is niet onbestaande dat deze saga de Vlaamse regeringspartners – toch zeker in Antwerpen – binnenkort zuur zal opbreken. En de partijen lijken onder druk van onderuit een heuse bocht voor te bereiden in het Oosterweeldossier. Het zal erop aankomen om waakzaam te blijven over welke richting die bocht zal nemen. 

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.