Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Van inhoud naar vorm: het succes van de N-VA campagne

Campagnewatchers die het succes van het N-VA-parcours pogen te verklaren leggen vooral de klemtoon op het inhoudelijke initiatief dat bij de Wever berust. Wat men op die manier onderbelicht, is dat de N-VA ook de vorm van deze campagne beheerst.
woensdag 23 april 2014

De verkiezingscampagne is op snelheid gekomen, en Carl Devos laat nu al weten dat de N-VA de eerste ronde ervan gewonnen heeft. Die ronde loopt volgens Devos tot de verkiezingen, en dat betekent dat de N-VA die verkiezingen wellicht zal winnen.

Het lijdt geen twijfel: de N-VA heeft het initiatief en het momentum in de campagne. De analyses over die leiderspositie spijkeren zich doorgaans vast op inhouden: de N-VA bepaalt de agenda, de thema’s van de campagne. Zo heeft de partij ervoor gezorgd dat confederalisme – de troefkaart tot voor enkele maanden – verdwenen is en is vervangen door een bikkelharde neoliberale lijn inzake sociaaleconomische kwesties. De N-VA neemt bij themawissels telkens het initiatief, wordt zo nooit verplicht om defensief te debatteren, en dwingt anderen tot een strategie die de feiten achterna loopt. Zo luidt het analytische riedeltje op dit moment.

In politiek taalgebruik is er echter geen inhoud zonder vorm. Ik beweer dit al vele jaren: sinds de jaren 1990 zijn we met zijn allen overgegaan van een politiek die rond dossiers draaide, een expertocratie, naar een politiek die rond beelden en verbeeldingen draait. Een communicatiecratie. En net daarin blijkt de N-VA van De Wever uit te blinken. Ik beklemtoon dit: de N-VA beheerst de thema’s van de campagne enkel omdat ze de vormentaal ervan beheerst.

Laat ons die van naderbij bekijken. Ik zal drie punten nalopen, regeltjes van hedendaagse politieke campagnetaal.

Maak je campagne permanent en coherent

De campagne van De Wever en zijn partij is niet nu opgestart: ze is jaren geleden begonnen, en ze draait sinds 2010 consequent rond “verandering”. De N-VA-communicatie heeft zich vanaf dat moment volkomen geconcentreerd op de figuur van De Wever, zijn eigenschappen en optredens.

Het centrale moment in die lange en coherente lijn was de vermageringskuur van De Wever in de aanloop naar de lokale verkiezingen van 2010. Ico Maly en ikzelf schreven daarover destijds een analyse, waarin we aantoonden hoe de enorme lichaamsverandering van De Wever een icoon werd voor de N-VA slogan – Nil Volentibus Arduum, “niets is hard voor zij die willen” – zowel als voor de inhoudelijke imagobepaling van de partij. De N-VA wil een verandering, weg van de “obesitas-regering” (een term die toen opdook) naar een “gezond” beheer; de partij en haar leider hebben daarvoor de wil – een vermageringskuur is geen lachertje, zoals tienduizenden hardwerkende Vlamingen weten.

Het is de afgeslankte De Wever die burgemeester werd in Antwerpen, en zijn beleid daar iconiseert de effectieve veranderingsdrang die doorheen de vermageringskuur gestalte kreeg. Hoewel het beleid van De Wever I zo goed als identiek is aan dat van zijn voorganger en dus evengoed Janssens II mocht heten, lag de klemtoon op de breuken met het verleden. De N-VA was nu mean and lean. Homans stond en staat voor de “mean”, De Wever voor de “lean”.

En die breuken met het verleden, of althans de betekenisvolle beelden ervan, worden nu overgeheveld naar de campagne voor de nationale verkiezingen. De beelden uit de campagnes van 2010 en 2012 blijven dan ook doorwerken met dezelfde kracht als destijds – zelfs versterkt met enkele nieuwe elementen.

Imiteerbare emblemen

Een van de machtigste campagnes uit de recente politieke geschiedenis in dit land was die van het Vlaams Blok in 1991, waarbij de partij twee bokshandschoenen als embleem hanteerde, vergezeld van de slogan “uit zelfverdediging”. Dat embleem had gigantische impact, want met deze campagne brak de partij definitief door op 24 november 1991 (de eerste “Zwarte Zondag”).

De kracht van een embleem ligt in de onmiddellijke herkenbaarheid ervan: de bokshandschoenen brengen ons meteen en direct bij het Vlaams Blok, haar baseline-slogan en de hoofdpunten van haar campagne. Het is ook imiteerbaar:anderen kunnen het embleem hanteren, met dezelfde betekenissen en effecten. Wie een dergelijk embleem ontwikkelt, heeft een krachtig campagne-instrument in handen.

Het V-tekentje dat de N-VA in deze campagne hanteert kan dezelfde impact hebben. Het staat voor Vlaanderen, Verandering, Vooruitgang, en alles wat men er nog positiefs wenst bij te bedenken. Je hoeft slechts twee vingers omhoog te steken en je reproduceert alle betekenissen van het embleem. En je ontneemt je tegenstrevers een symbool, want iedereen die het V-teken maakt schrijft zich in jouw campagnelogica in.

Saturatie: Leg zout op alle slakken

Een tweede element dat specifiek is voor deze campagne, is de saturatiegraad van de campagne. De N-VA zoekt al maanden elk mogelijk moment op om campagne rond te voeren. Zaak is om over eender welk thema de media te halen met zoveel mogelijk N-VA-gezichten en -stemmen. De inhoud speelt hierbij nauwelijks een rol – wie de recente maanden overloopt ziet dat de N-VA zowat elk concreet argument verliest. Liesbeth Homans, om een voorbeeld te noemen, haalde bijvoorbeeld bakzeil op zowat alle punten die ze publiek kwam vertolken, en ook Weyts, Demir, Bracke en Sminate blonken nooit uit door inhoudelijke zekerheid en gewicht.

Het is echter de vormelijke aanwezigheid van mandatarissen die hier het verschil maakt: het feit zelf dat ze aanvallen uitvoeren op andere partijen of kandidaten, of kritiek leveren op berichtgeving en uitspraken over allerlei thema’s. Of men die debatten wint of niet, speelt in wezen geen enkele rol. Laat de tegenstrever maar langdurig en technisch weerwerk geven; de bonus van de beeldvorming is al binnen.

Ook op de sociale media voert de N-VA een saturatiebombardement. Laat je merk zo veel mogelijk zien, zorg ervoor dat het besproken wordt, en vul de hoofden van de consument met jouw merk: dat zijn de sleutels tot het campagnesucces. Elk thema is daarvoor goed genoeg, en zoals gezegd, gezichtsverlies voor N-VA-kandidaten speelt hierbij geen rol. Net zoals bij het gegeven van continuïteit en coherentie gaat het erom de ruimte in de hoofden van de kiezer (en de tegenpartij) volledig te vullen.

Het probleem: houdbaarheid

Het is door het uitspelen van deze vormelijke instrumenten dat de N-VA de campagne leidt en ongetwijfeld de winnaar zal worden van de verkiezingen van 2014. De campagne is verbijsterend lang, doordacht en radicaal, zelfs extremistisch. De vermageringskuur van De Wever was levensbedreigend – ruim zestig kilo gewichtsverlies, iets wat men zonder maagring of maagverkleining (en zelfs met maagring of maagverkleining) niet risicovrij kan doen en allerhande onaangename gezondheidseffecten kan hebben.

De Wever zette zijn gezondheid en levenskwaliteit op het spel voor een verkiezingszege. Homans ging herhaaldelijk in tegen wettelijke bepalingen of uitspraken van rechtbanken – iets wat men als gezworen mandaathouder alweer niet zonder risico’s doet. Aanvallen op de cao’s en op het stakingsrecht doet men evenmin zonder gevaar voor publieke bestraffing. De zege is echter het allerhoogste goed voor N-VA. Zij zijn dus de partij die in de campagne de hoogste prijs wil betalen voor de overwinning – het verlies op middellange termijn van haar status als gematigde volkspartij, bijvoorbeeld.

Dat is immers de achilleshiel van dit soort campagnes: ze schept een uiterst korte curve van herhaalbaarheid. De Wever kan maar eenmaal ruim zestig kilo afvallen – een herhaling hiervan kost hem z’n leven. Bovendien is het onwaarschijnlijk dat de partij de energie en de discipline kan vasthouden, gedurende een onbeperkt aantal jaren, die eindeloze en radicale campagnes van dit soort vergen. Ten slotte is er de inhoudelijke zwakte die, niet meteen maar op termijn, de boodschappen van de partij zal ondermijnen.

De N-VA zal dus snel moeten vervellen, haar leidende mandatarissen moeten hertekenen en een nieuwe stijl aannemen. Een eerste vervelpoging, waarbij het bestuur van Antwerpen als vernieuwend element in de imagovorming moest worden ingebracht, bleek slechts een gedeeltelijk succes. Dat heeft ertoe geleid dat Antwerpen en de campagne volledig verstrengeld zijn geraakt, en dat Antwerpen bestuurd wordt in een campagnemodus, waarbij de boven aangehaalde punten het halen op kwaliteitsvol bestuur. Dit is op termijn onhoudbaar.

Maar wanneer ik hier “snel” en “op termijn” gebruik moet men zich bewust zijn van wat die termijnen zijn. Het Vlaams Blok-Vlaams Belang behaalde dertien verkiezingsoverwinningen op rij vooraleer de kaars stilaan uitdoofde (in grote mate omdat N-VA de agenda ervan overnam). De houdbaarheidsdatum van deze permanente campagnestijl is dan ook beperkt, maar dat betekent niet dat de partij morgen haar aanhang verliest.

Dat laatste is iets waar vooral de andere partijen moeten voor zorgen. Als ze willen dat dit proces sneller verloopt dan in het geval van het Vlaams Blok-Vlaams Belang, dan moeten ze uit het verleden lering trekken.

http://jmeblommaert.wordpress.com/2014/01/13/het-dna-van-een-politiek-mediaformat/

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

5 reacties

  • door Guy Bourgeois op woensdag 23 april 2014

    De index afschaffen, Johny Thys steunen, massaal (Antwerpse) Gas-boetes uitdelen, de kiezer een valse keuze voorstellen, partijstatuut nr. 1 (Vlaamse onafhankelijkheid) niet volmondig durven verdedigen, een leider die drie maal langs de overheidskassa passeert maar die overheid wil uitkleden, ... Alle vormelijke marketing ten spijt begint de NVA-mayonaise zo enkele weken voor de verkiezingen toch wat te kabbelen. Iedereen terug naar het origineel?

  • door Jan Willems op woensdag 23 april 2014

    Dat ze bij de N-VA de ‘trukken van de foor’ inzake communicatie kennen, is zo onderhand gemeengoed geworden. Over dit soort volksverlakkerij zijn trouwens al heel veel dikke boeken gepubliceerd. En dit artikel licht er een tipje van de sluier van op. Niet de vorm maar de inhoud is van belang! Wat zijn de feitelijke resultaten van het beleid van de N-VA? Wat echt telt is de materiële vertaling van die communicatie! Geen woorden maar daden, meneer de burgemeester van ’t Stad! Dàt ervaren de mensen dagelijks aan den lijve. En nu Bart De Wever de kans heeft gekregen om Antwerpen enige tijd te ‘bestieren’ – de keuze van dit woord is niet zonder belang. Daarom verwijs ik naar het nieuwste boek van Jan Vrancken : ‘Thatcher aan de Schelde’, een uitgave van EPO. Want als er in Vlaanderen één ‘autoriteit’ is inzake de ’ sociale staat’ van het land (armoede, uitsluiting, ongelijkheid en aanverwante fenomenen), dan is het wel Vrancken. Op zijn initiatief is de voorbije jaren het altijd weer zeer interessante ‘Jaarboek Armoede en Sociale Uitsluiting’ uitgegeven. Niet alleen voor mensen met een sociologische background zoals ik, maar voor eenieder die wil weten hoe het gesteld is met de socio-economische ontwikkelingen, is dit altijd al verplichte lectuur geweest. Ook nu weer dus!

  • door Roland Horvath op donderdag 24 april 2014

    De vorm is belangrijk. En de steun van de Vlaamse media is massaal en essentieel. Er is veelal geen kritiek op N-VA. De media letten niet op het waarheidsgehalte of de redelijkheid van de inhoud.

    Zoals het artikel zegt, N-VA is inhoudelijk zwak. Afgezien daarvan heeft ze twee pijlers het nationalistisch Vlaamse en het neoliberale sociaal economische. Beide pijlers voldoen niet en ze zijn aan het mislukken met heel de N-VA daarbij. 1/ De Vlaamse onafhankelijkheid is voorlopig opgeborgen en zoals de Fransen zeggen: Alleen het voorlopige blijft. Het momentum, de gelegenheid is voorbij. Dat is frustrerend en het schept spanningen in de partij. 2/ Het sociaal economische is neoliberaal à la Thatcher: Het is antisociaal. De Grote Multinationale Ondernemingen GMO, de sponsors van N-VA, willen van Vlaanderen -en van de EU- een goedkope werkplaats maken en N-VA wil daaraan voldoen. Daarvoor moeten de bedrijfslasten geminimaliseerd. Die zijn de financiering van Sociale Zekerheid SZ, lonen en koopkracht. Die worden dus ook geminimaliseerd. De consumenten en de KMO hebben daardoor armoede. Dat begint iedereen door te hebben.

    Conclusie: Het is redelijk te stellen dat ondanks de vorm van de campagne en de steun van de media N-VA zal mislukken door de inhoud. En dat op kortere termijn dan algemeen wordt aangenomen.

  • door Roland Horvath op maandag 28 april 2014

    Het programma van N-VA wordt goed samengevat door het feit dat N-VA-ers hun middenvinger opsteken naar iedereen. Voorlopig nog vermomd als V teken. Na 25 mei wordt de wijsvinger dan niet meer mee opgestoken. Inderdaad, N-VA staat uitsluitend voor miljardairs/ grootkapitaal/ GMO. Alle anderen kunnen hen gestolen worden, ze zijn maar kiesvee.

  • door Markus Fobelets op vrijdag 9 mei 2014

    ik ga niet akkoord met de uitspraak dat de N-VA de vlaamse onafhankelijkheid in de koelkast heft gestoken. N-VA weet maar al te goed dat slecht 20 of 25% van hun Eigen kiezers de onafhankelijkheid wilt. Om al die andere stemmen niet te verliezen laten ze diet uitschijnen. Het is de bevolking een rad voor de ogen draaien. De N-VA staat nog altijd voor de vlaamse onafhankelijkheid als het voor hun mogelijk is zelf onmiddelijk en anders op termijn. Maar ze gaan weldegelijk voor de splitsing van België. Zelf in de lange aanloop van de verkiezingen hebben ze dat 3 keer uitgesproken.

    Maar we wten al langer dat N-VA mist in de ogen van de kiezer en dat enkel om stemmen te winnen maar achteraf zal de ontnuchtering groot zijn.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties