about
Toon menu
Opinie

Naar een superdiverse IJzerwake

Als de Vlaamse beweging de bestaande diversiteit omarmt en inclusief benadert is er ruimte voor dialoog tussen gelijken, tussen burgers. Dan moet ze het migratiestop-verhaaltje opbergen en beginnen aan het verhaal dat we een superdiverse en immigratiesamenleving zijn geworden waar ruimte is voor diverse culturen en meertaligheid. Dat kan gerust samengaan met het behoud van het Nederlands als ‘lingua franca’.
vrijdag 11 april 2014

Een tijdje terug ging ik naar een debat over de Arabische Lente georganiseerd door de Vlaams-nationalistische “Debatclub”. Sprekers van dienst waren onder andere mijn goede vriend Dyab Abou Jahjah, journalist Jef Lambrechts en verder nog een islamofoob niemendalletje wiens naam ik dezelfde avond al vergeten was. We waren op voorhand gewaarschuwd dat er een kans zou zijn op racistische stoottroepen en of het wel verstandig was om te gaan. Eens aangekomen was ik niet helemaal verrast.

Hier zaten ze dan: een zaaltje gevuld met die hard Vlaams-nationalisten. Het organische kiespubliek van de N-VA en het Vlaams Belang. Gemiddelde leeftijd: 69 jaar. Dat cijfer werd dan nog vertekend door de aanwezigheid van een aantal (gekleurde) jonge dertigers. Erg ruig zagen ze er ook niet uit. Ik keek nog even uit voor gepunte wandelstokken. Tevergeefs.

Ik grapte tegen een journalist vanTerzake, een gekende Vlaams-nationalist die met zijn overtuiging de neutraliteit aan de Reyerslaan goed bewaakt, dat afgaande op dit publiek, de toekomst van het Vlaams-nationalisme er erg euhm…. ‘kort’ uitziet. Je zou bijna denken dat links hier geen antwoord op nodig heeft, gewoon wat tijd en een hoge cholesterol zijn hier de grootste vijand van het Vlaams-nationalistische project.

Dat debat was inhoudelijk sterk en achteraf hebben we wat woorden gewisseld met het publiek. Zo ook met een organisator van de IJzerwake. Of ik ook geen Nieuwe Vlaming was, vroeg hij. Ik antwoordde dat ik mezelf dan nog liever een Oude Belg zou noemen. Over het waarom daarvan ging ik in op hoe Vlaanderen zich graag langs etnoculturele lijnen definieert en niet om kan met zijn diverse achtergronden en talen en deze continue miskent en problematiseert.

Dan zie ik het Belgisch project, dat per definitie een multi-etnisch en multi-linguïstisch project is, meer zitten. Als het nog even afstand kan nemen en excuses aanbiedt voor zijn bloedig koloniaal verleden zou ik het nog echt graag zien.

Er werd me toegeroepen dat Vlaanderen ook multicultureel is. Ik antwoordde: fijn, dan hoop ik dat jullie dat voor eigen kerk preken. Mij hoef je namelijk niet te overtuigen dat het kan. “Ik ben ook Vlaming”-debatjes organiseren om met moslims te flirten is futiel. Een speech “Vlaanderen is superdivers” op de IJzerbedevaart klinkt al een pak beter.

Want welk verhaal biedt Vlaanderen vandaag aan zijn etnisch-culturele minderheden? Een exclusief plichtenverhaal dat rechten belooft eens er een geslaagde integratie is die na drie generaties oneindig continuerend lijkt? Een verhaal dat een migratiestop bepleit en aan haar minderheden benadrukt dat ze de laatste “der gelukzoekers“ zijn en potentiële nieuwkomers mee moeten ontmoedigen met een “vol is vol”-verhaal? Tenzij je over de juiste expertise, diploma of een voetbalvoet beschikt uiteraard, dan ben je heel welkom om hier bij te dragen en de brain- en talentdrain in land van oorsprong in stand te houden.

Op deTerzake-uitzending van 3 april pleitte Bart De Valck van de Vlaamse Volksbeweging voor een “leitkultur”. Een orwelliaanse term voor ‘alle culturen zijn gelijk maar die van ons is toch gelijker en moet leiden’. 

Er wordt vastgehouden aan de oude, eenzijdige aanpassingsverhaaltjes. Het besef dat het oude integratie/assimilatieparadgima achterhaald is zal soms pijnlijk zijn. De weg naar een consensus van een burgerschap dat losstaat van etno-culturele kenmerken is nog lang.

Tegelijk is de houdbaarheid van een culturele hegemonie die zich verstopt achter een “neutraliteit” aan het eroderen. De realiteit - van vergrijzing en diversifiëring - is de oude denkbeelden sneller aan het inhalen.

Een burgerschap dat zich ent op bloed-en-bodem-theorieën heeft simpelweg geen kans en plaats meer in de 21ste eeuw. Net zoals Galileo heeft mogen ervaren verloopt een paradigmaverschuiving moeizaam en niet zonder offer.

Het vraagt immers van ons allen om een manier van kijken naar de wereld in vraag te stellen maar ook onszelf tout court. Wie zijn ‘wij’ vandaag en hoe gaan we om met elkaar? Een ander wereldbeeld verkondigen waarbij de aarde niet langer het middelpunt van het universum was, werd de arme man, getuige zijn vervolging door de inquisitie, niet in dank afgenomen.

Oude partijen, zowel vanuit het centrum als in de periferie, gedragen zich soms als een moderne inquisitie door hier ook te willen scoren met repressie als antwoord op de onzekerheid die een veranderende samenleving met zich meebrengt.

Als de Vlaamse beweging de bestaande diversiteit omarmt en inclusief benadert is er ruimte voor dialoog tussen gelijken, tussen burgers. Dan moet ze het migratiestop-verhaaltje opbergen en eens beginnen aan het verhaal dat we een superdiverse en immigratiesamenleving zijn geworden waar ruimte is voor diverse culturen en meertaligheid. Dat kan gerust samengaan met het behoud van het Nederlands als lingua franca. Er is gelukkig een ruimte tussen het “linguicisme” van het Nederlands of de complete onzichtbaarheid ervan.

In de 21ste eeuw waarin het stedelijke samenleven steeds meer in superdiversiteit zal verlopen en een nieuw sociaal contract zal vragen is het geromantiseerd identitair verhaaltje polariserend en destructief. Een maatschappij die ophoudt zichzelf in vraag te stellen en op zichzelf terugplooit, draagt zichzelf zo naar de afgrond.

 Mohamed Benhaddou is politicoloog

(werd eerder gepubliceerd op de blog van Bleri Lleshi)

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.