about
Toon menu

Waarom het (Europees) minimumloon noodzakelijk is in de strijd tegen werkende armoede

Een hoog minimumloon is zonder enige twijfel cruciaal in de strijd tegen ‘working poverty’, maar het is geen wondermiddel an sich. Wat nodig is, is een goede mix van sociale transfers, een sterk sociaal overleg, voltijdse contracten en een degelijk minimumloon.
donderdag 10 april 2014

DeWereldMorgen.be

Sinds enkele jaren neemt de aandacht voor werkende armoede toe. Door de successen van de welvaartsstaat en het sociaal overleg werd het fenomeen min of meer dood verklaard. Recente cijfers van Eurostat tonen echter aan dat 9,2 procent van de Europese werknemers arm is.1

De hoogste cijfers van working poor worden gevonden in Oost- en Zuid-Europa, alsook in de Angelsaksische landen. Roemenië is koploper met 19,1 procent werkende armoede, terwijl Finland de beste cijfers kan voorleggen – ‘slechts’ 3,8 procent van de werknemers is arm. België zit bij de betere leerlingen van de klas met naar schatting 4,5 procent working poor. Duitsland kent dan weer een sterke stijging tot 7,8 procent.

DeWereldMorgen.be

In deze bijdrage onderzoeken we welke rol een Europees minimumloon kan leveren aan de strijd tegen de werkende armoede. Onze conclusie is dat vooral slechte presteerders grote vooruitgang kunnen boeken door de invoering van een Europees minimumloon.

Werkende armoede een complex fenomeen

Werkende armoede is een complex fenomeen en hangt (onder meer) samen met het aandeel lage lonen in een economie. De relatie is echter niet één op één. Om dat uit te leggen moeten we even een ommetje maken. De Europese armoedegrens is vastgelegd op 60 procent van het mediaan equivalent inkomen. Het inkomen van elk gezin wordt ‘equivalent’ berekend – met andere woorden ‘herschaald’, alsof iedereen een alleenstaande was.

In essentie is inkomensarmoede een kenmerk van een gezin. Als één iemand van een gezin arm is, dan wordt iedereen als ‘arm’ beschouwd. De moeilijkheid is nu dat loon – en dus ook een minimumloon – een individueel gegeven is. Het is dus niet omdat iemand een laag loon heeft dat hij automatisch leeft in een arm gezin, en vice versa.

Een geheel van factoren speelt hierbij een rol, waaronder de sociale transfers (bijvoorbeeld de kinderbijslag) en de gezinssamenstelling. In België zijn zo de alleenstaande ouders oververtegenwoordigd bij de werkende armen, ook al verdienen ze vaak meer dan het minimumloon.

Dit gezegd zijnde: de hoogte van de lonen speelt uiteraard een cruciale rol. In wetenschappelijke kringen definieert men low pay als die werknemers die minder dan twee derde van het mediaan loon verdienen. Door de band genomen zijn dat jonge vrouwen die werken in een ‘zwakke sector’: dienstenjobs die gekenmerkt worden door een lage productiviteitsgroei. Uit onderzoek blijkt dat low pay vooral samenhangt met de mate van centralisatie van loonoverleg, de dekkingsgraad van cao’s en de hoogte van het minimumloon.1

Het effect van het minimumloon hangt hierbij sterk af van de context. Vooral in landen met een sterk gedecentraliseerd loonoverleg en een lage dekkingsgraad van cao’s zijn minimumlonen cruciaal in het bestrijden van lage lonen – denk hierbij aan het Verenigd Koninkrijk. In de Scandinavische landen bestaat er geen wettelijk minimumloon, maar sterke sectorale cao’s compenseren dat.

Welke impact zal een Europees minimumloon hebben?

De hamvraag is wat de impact zal zijn van de invoering van een Europees minimumloon. Dat is niet zo’n eenvoudige opdracht, aangezien er weinig simulaties bestaan over de impact op werkende armoede. Veronderstel bijvoorbeeld dat de Europese Unie aan de lidstaten oplegt om een minimumloon te handhaven gelijk aan 60 procent van het mediaan loon.

Een studie van Eurofound van 2014 berekende hoeveel werknemers zouden kunnen genieten van een loonstijging.2 Logischerwijs zou vooral in landen met veel lage lonen een groter deel van de werknemers een loonstijging genieten. Deze landen hebben eerder hoge cijfers van werkende armoede en in deze landen zal een (hoger) minimumloon zijn impact hebben op de laagste lonen en bijgevolg ook op de werkende armoede.

Een Europees minimumloon zal een grotere impact hebben wanneer er veel armen zijn onder de voltijds werkenden. Dat is het geval in de Zuid- en Oost-Europese landen, en in Duitsland.3

DeWereldMorgen.be

Wil dat zeggen dat een Europees minimumloon het probleem van werkende armoede oplost in Europa? Niet volledig, de impact hangt sterk samen met de landcontext. In landen die al goed scoren zal de impact eerder beperkt zijn – waaronder België en Finland.

Een studie van het Centrum voor Sociaal Beleid Herman Deleeck (UA) toonde aan dat zelfs een serieuze verhoging van het minimumloon een beperkt – maar reëel – effect had op de werkende armoede in België.5 De reden hiervoor is dat werkende armoede groot is bij alleenstaande ouders die vaak een loon hebben dat hoger is dan het minimumloon, maar toch hun kinderen moeilijk kunnen onderhouden.

Wat leren we hieruit? Een hoog minimumloon is zonder enige twijfel cruciaal in de strijd tegen working poverty, maar het is ook geen wondermiddel. Wat nodig is, is een goede mix van sociale transfers, een sterk sociaal overleg, voltijdse contracten en een degelijk minimumloon. Aan Europa om het voortouw te nemen in deze strijd.

1 Schatting is afkomstig van de SILC 2012 data dat zich baseert op inkomensgegevens voor het jaar 2011.

2 Visscher & Checci (2009). Inequality and the Labour Markets: Unions. In: Oxford Handbook of Economic Inequality (Salverda, Nolan & Smeeding, Eds). Oxford University Press: Oxford.

3 Eurofound (2014). Pay in Europe in the 21st Century. Publication Office of the European Union: Luxembourg.

4 Wij verwijzen in dat verband graag naar de volgende OESO-publicatie: http://www.oecd.org/els/emp/2080222.pdf. 5 Marx, Verbist, Vandenbroucke, Bogaerts & Vanhille (2009). De werkende armen in Vlaanderen, een vergeten groep? Centrum voor Sociaal Beleid: Universiteit Antwerpen.

Olivier Pintelon is lid van de linkse denktank Poliargus.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

2 reacties

  • door Marc De Prins op vrijdag 11 april 2014

    Ik denk dat men om armoede in Europa uit roeien een andere maatstaaf moet hanteren. Om te beginnen zou men van één loon moeten kunnen leven met een gezin ( 4 personen ). Ik denk dat dit ook een aantal andere problemen zou kunnen oplossen, zoals veel minder kinderopvang, ouderen die thuis kunnen verzorgd worden door familie, kinderen die na de school terecht kunnen bij één van hun ouders, waardoor deze dan weer niet stuurloos worden. Door dat één van hun ouders hun opvangt en meestal ook het goede voorbeeld geeft, gaan ze ook wat meer respect vertonen, tegenover de natuur en medemensen. Voor een groot deel zal ook de werkloosheid opgelost geraken, omdat er dan ook minder mensen op de arbeidsmarkt komen. Maar om dat allemaal te verwezenlijken zal men eerst het kapitaal aan banden moeten gaan leggen en de hebzucht verbannen, en ik denk dat dat nog niet voor morgen is.

  • door Jos Hendrickx op dinsdag 15 april 2014

    Zoals er reeds geschreven is in het artikel, minimumloon en armoede grens, kan je niet over dezelfde kam scheren. Wat mij altijd een beetje stoort is dat men nooit schrijft wat er onder de gewone mens gezegd wordt? Het loon wat we hier in België krijgen is hoog. De belastingen zijn ook hoog. De diensten die we terug krijgen (alle sociale voorzieningen bv), die zijn ook hoog. Maar wij moeten veel voor energie betalen (verwarming bv), wat ergens anders in de eurozone niet het geval is. Als ze (Europa) dan al een minimumloon willen invoeren er zullen vele misnoegden zijn. Volgens mij zullen ze richtlijnen geven maar geen exacte formule omdat die te ingewikkeld gaat zijn. Als Polen (bv) hier bij ons komen werken kunnen zij toch ook meer met die euro in eigen land dan hier bij ons. Zal een moeilijke kwestie worden met een niet zo een sociaal voelend Europa.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties