Reeds acht jaar is DeWereldMorgen.be de alternatieve en kritische stem in de Vlaamse media.

Wij zijn volledig gratis en reclamevrij.

Maar dat kan enkel via uw steun.

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

België doet alsof het buiten de geschiedenis staat

De schrijfster Chika Unigwe is streng voor België. "In België heerst een vorm van raciale dementie. Belgen lijken niet in staat om te oordelen wat racistisch is en wat niet. België heeft nooit afgerekend met zijn koloniale verleden waardoor er sindsdien geen stap vooruit werd gezet."
woensdag 26 maart 2014

Jaren geleden noemde Karel De Gucht, die momenteel Europees Commissaris van Handel is, Kofi Annan, de toenmalige secretaris-generaal van de VN op tv een 'évolué'. Dat is de term die de koloniale Belgen gebruikten om te verwijzen naar de Congolezen die geëvolueerd waren en die meer Westers geworden waren (meer 'geciviliseerd' dus). 

Evolués moesten examens afleggen om te bewijzen hoezeer ze geciviliseerd waren en ze kregen een diploma als ze slaagden. De Gucht bedoelde natuurlijk dat Annan geen typische Afrikaan was. Brak er een storm van protest los? Nee. “De Gucht is helemaal niet kleinerend. Hij was net lovend voor Kofi Annan”, zo klonk de gebruikelijke verdediging.

In 2008, toen Obama kandidaat was om president van de VS te worden, ging één van de quizvragen in de Canvascrack over zijn huidskleur. 'Wat is de term voor een kind van een zwarte en een blanke?'

De vraag klonk nog een stuk beledigender dan ik het hier schrijf (Obama is de zoon van een N**** uit Kenia en een blanke moeder, enzovoort). Het antwoord was 'mulatto'.

Ik verwachtte dat iemand in het publiek zou opstaan om de quizmaster terecht te wijzen. Het bleef stil. De show ging door alsof er niets aan de hand was. Ik schreef een stuk om dat aan te klagen. Niet alleen was de vraag verkeerd, maar om bovendien net die vraag te stellen over Obama?

Ik kreeg te horen van goedmenende Belgen dat 'mulatto' en het 'N-woord' in België niet zo'n geladen betekenis hebben en dat het dus geen beledigende termen zijn. Ik moest mij echt niet zo snel beledigd voelen. En een vriend van de quizmaster verzekerde mij dat Van Molle eigenlijk een heel lieve man is.

Toen ik gemeenteraadslid was in Turnhout, zei een collega die boos was over de eis van de burgemeester om in de pas te lopen: 'We zijn geen negertjes die altijd ja knikken. We kunnen zelf ook wel denken'.

Ik moet bekennen dat die collega één van de leukste mensen is die ik ken. Hij gaf me altijd een lift naar de vergadering maar eenmaal hij dat gezegd had, werd het voor mij duidelijk dat hij mij niet als zijn gelijke zag.

Ik vermeldde deze anekdote in een artikel dat ik een tijd geleden schreef en opnieuw kreeg ik mails van mensen die me op het hart drukten dat het helemaal niet racistisch bedoeld was, dat die uitdrukking al lang gebruikt wordt en dat ze historische wortels heeft. In de jaren '60 vond je die knikkende negertjes op het dashboard van auto's en op de toonbank. Ik moest me daar echt niet beledigd door voelen. En ik had toch zelf toegegeven dat die collega een fijne man was?

Toen De Morgen, die zichzelf als progressief omschrijft, een afbeelding publiceerde met Obama en zijn vrouw als apen en dat satire noemde, hadden ze helemaal geen kritiek verwacht. Zij dachten dat de lezers zouden lachen en dan verder bladeren en dat alles business as usual zou zijn.

Die veronderstelling was gebaseerd op twee feiten. Ten eerste vormen zwarten in België geen blok met een politieke of economische stem. Daardoor hebben ze weinig impact. Ze stonden niet hoog op het lijstje van zaken waar De Morgen rekening mee houdt. Er zijn geen zwarte nieuwslezers, heel weinig zwarte journalisten (op de redactie van De Morgen bij mijn weten zelfs geen).

Mijn kinderen kregen nooit les van een zwarte leraar. Ik zag nog nooit een zwarte bankbediende. In Brussel zal er wel een zwarte politieagent rondlopen, maar elders in België ben ik er nooit één tegengekomen. Toen Turnhout vijf jaar geleden zijn eerste zwarte taxichauffeur kreeg, waren we verheugd.

Ten tweede heerst er in België een vorm van raciale dementie. Belgen lijken niet in staat om te oordelen wat racistisch is en wat niet. België heeft nooit afgerekend met zijn koloniale verleden waardoor er sindsdien geen stap vooruit werd gezet.

Er zijn standbeelden die koning Leopold II vereren ondanks de wreedheden die hij pleegde in Congo. Zwarte Piet (met het zwart geschilderde gezicht, de rode lippen en de kinky pruik, zo populair in Nederland dat zelfs de premier er aan meedoet) is in België een nationale schat.

Werkgevers kunnen zeggen (en hebben het al gezegd): 'ik wil geen zwarte werknemer' en ze hoeven zich geen zorgen te maken over een mogelijke straf. De gekleurde immigrant wordt nog altijd verondersteld dankbaar te zijn voor de kans die hij kreeg om in België te wonen. Hij mag aanschuiven aan de tafel van de meester en hoeft niet met veren te zwaaien.

Dat zal alleen veranderen als België zich realiseert dat een land geen eiland is, dat acties gevolgen hebben en dat, jawel, de wereld veranderd is. De mediastorm buiten België over de misplaatste racistische satire in De Morgen (én de excuses van De Morgen) is een begin.

Die excuses zijn een stap in de juiste richting (het is bijvoorbeeld, voor zover ik weet, de eerste keer dat een Belgisch medium toegeeft dat het beledigend is geweest en er zich bovendien voor verontschuldigt). Ook al laten die excuses op zichzelf nog te wensen over.

(deze tekst werd oorspronkelijk in het Engels hier gepubliceerd)

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

5 reacties

  • door HELENE PASSTOORS op donderdag 27 maart 2014

    Uitstekend stuk, heel hartelijk bedankt!! Alleen hadden we graag gewild dat een krant als DM toegaf dat ze een racistische prent had gepubliceerd. In hun 'verontschuldigingen' stellen ze zich in feite boven verdenking door zichzelf als onverdacht 'anti-racistisch' te verklaren. (Of zelfs boven de wet??) Dat is de soort arrogantie die eigen is aan koloniaal denken. Zoals De Gucht die tot President Joseph Kabila sprak als "een meester tot een slaaf" (reageerde Kabila) om eens 'goed de waarheid te zeggen'! Of Koning Boudewijn die op 30 juni 1960, onafhankelijksdag, met een gerust koloniaal hart de Congolezen vertelde dat de Belgen 'pioniers van de Afrikaanse emancipatie' waren. Dat ging natuurlijk over die évolué's waar De Gucht Kofi Annan ook bij rekende. Maar weten de lezers wel waie

  • door HELENE PASSTOORS op donderdag 27 maart 2014

    Uitstekend stuk, heel hartelijk bedankt!! Alleen hadden we graag gewild dat een krant als DM toegaf dat ze een racistische prent had gepubliceerd. In hun 'verontschuldigingen' stellen ze zich in feite boven verdenking door zichzelf onverdacht 'anti-racistisch' te verklaren. (Of zelfs boven de wet??) Dat is de soort arrogantie die eigen is aan koloniaal denken. Zoals De Gucht die tot President Joseph Kabila sprak als "een meester tot een slaaf" (vond Kabila) om eens 'goed de waarheid te zeggen'! Of Koning Boudewijn die op 30 juni 1960, onafhankelijksdag, met een gerust koloniaal hart de Congolezen vertelde dat de Belgen 'pioniers van de Afrikaanse emancipatie' waren. Dat ging natuurlijk over die évolué's waar De Gucht Kofi Annan ook bij rekende. Maar weten de lezers wel waar het over gaat?

    In 1960 waren er op 13 miljoen Congolezen zegge en schrijve 20.000 évolués in de hele Congo, 10.000 in het leger en 10.000 'klerken' in de administratie en bedrijven. Van die 20.000 waren slechts 200 'geïmmatriculeerd', dwz geslaagd voor het grote examen. Waaronder Lumumba. Was dat een hoogopgeleide Afrikaanse elite zoals Kofi Annan? Neen, Lumumba had een beroepsopleiding mogen volgen om bij de Post te werken. Anderen waren onderwijzer, verpleger, typistes enz. En als die évolué's zich dan netjes 'westers' gedroegen of mooi praatten of schreven, werden ze uitgelachen als 'geleerde apen'. Want ze moesten klein gehouden worden, anders kregen ze nog het idee dat ze even goed waren als Blanken en werden rebels. Koloniaal België gaf altijd de voorkeur aan 'inboorlingen' die op 'traditionele' wijze leefden. Er waren alleen évolué's omdat de kolonie hen nodig had... In 1960 volgde slechts 1% van de scholieren enige middelbare opleiding. Er waren slechts 20 zeer recent afgestudeerden van de universiteit. In Congo ging pas in 1954 de eerste universiteit van start en tot 1960 kon geen Congolees een beurs krijgen om in België te studeren. Vergelijk dit met andere kolonies. Sierra Leone had al sinds 1876 een volledige universiteit waar generaties West-Afrikanen afstudeerden. Zuid-Afrika sinds 1916 waar o.a. Mandela, Tutu, Kenneth Kaunda, Julius Nyerere studeerden; Nigeria, Ghana, Uganda sinds de jaren 1940. Bovendien studeerden veel Afrikanen uit Britse kolonies in Engeland of de USA, o.a. Kwame Nkrumah, Jomo Kenyatta en, jawel, vader Barack Obama. De Fransen lieten intelligente jongeren in Frankrijk studeren en bekende figuren als Aimé Césaire en Léopold Senghor, de latere president van Senegal, zetelden in het Franse parlement. Ook Portugal leidde Afrikaanse universitairen op. Niets van dit alles in Congo. Geen sprake van een Afrikaanse elite! De enige uitzonderingen waren de priesterstudenten (500 Congolese priesters in 1960) die door de kerkhiërarchie onder de plak werden gehouden. (Kasa-Vubu werd van het kleinseminarie gestuurd omdat hij te 'onafhankelijk' was en daarom geen priester mocht worden.) Kortom, de Congolezen werden volledig afgesloten van de buitenwereld en de ideeën die daar opgang deden. Ze werden willens en wetens dom gehouden. In feite stond het Belgisch koloniaal beleid en de ideologie het dichtst bij de apartheid. Evenals de apartheid was het een schoolvoorbeeld van 'trusteeship' (de idee dat Blanken eeuwig moeten heersen over Afrikanen, voor hun bestwil), van diep racisme gehuld in blijkbaar onuitroeibaar paternalisme.

    Je kunt paternalisme huichelachtig noemen, maar als men zich er niet van bewust is dat het racisme is, dan ben je inderdaad ver van huis en krijgt het soort antwoorden dat Chika Unigwe vermeldt: welnee, dat is niet zo bedoeld, dat is een grapje, dat is geen racisme...

    Die mentaliteit is nooit serieus in vraag gesteld; Belgen hebben zichzelf nooit gedekoloniseerd. We vonden ons koloniaal beleid 'liberaal', riepen onszelf uit tot "pioniers van de Afrikaanse emancipatie". En door dat hopeloze paternalisme dat zijn racistische aard ontkent, dat zich net als DM boven vulgair racisme stelt, herkennen Belgen inderdaad racisme zelden of nooit. En hebben geen boodschap aan onze eigen koloniale geschiedenis. Chika Unigwe heeft gelijk.

    Zij vermeldt ook het opvallende gebrek aan Afrikanen in de media en alle publieke jobs. Toch is het een feit dat de Congolese diaspora in België méér universitair opgeleiden telt dan 'allochtonen' van andere komaf. Maar daarnaast hebben ze ook de hoogste cijfers van armoede... Laten we hopen dat dit incident in DM aan het denken zet. Op de eerste plaats over de koloniale geschiedenis die nog steeds de mentaliteit doordrenkt met paternalisme en racisme.

  • door janu op donderdag 27 maart 2014
  • door richardch op dinsdag 1 april 2014

    Dit verhaal weerspiegelt mijn ervaring dat een heel groot deel van de mensen die ik spreek, Belgen of Vlamingen, niet in staat zijn iets als racistisch te herkennen. Ik denk dat het ook moeilijk is om het toe te geven dat je eigenlijk wel racist bent.

    https://www.youtube.com/watch?v=xiraPnLMTrs

    Als er in een goed bekeken VTM programma al zo wordt gepraat kan je je toch vragen beginnen stellen...

  • door Marc Duyols op woensdag 2 april 2014

    Prachtige journalistiek, België is inderdaad racistisch, je moet er gewoon hun dagdagelijkse controverse op na pluizen en je kan maar tot 1 besluit komen .... ik denk hierbij nog maar alleen over hun meningen over: - het hoofddoeken debat - de syrië strijders ( maar praat niet over al die joodse jongeren die hun legerdienst in de Gaza strook door brengen ) - de strijd tegen hun zogezegde schijnhuwelijken - hun asiel en terugkeerbeleid - hun gesloten instellingen ....

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties