Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

Ja, ik wil steunen

Sluit dit venster

about
Toon menu
Interview

Baas in eigen buik!

"Eén espresso shot en twee capuccino’s." Nog voor we bediend zijn, is het gesprek al goed op gang. Lucie Van Crombrugge was jarenlang coördinator van het Gents abortuscentrum Kollektief Antikonceptie, Vicky Claeys was directeur van de Federatie CGSO (vandaag Sensoa) en staat nu aan het hoofd van de International Planned Parenthood Federation – European Network. Ze kennen elkaar van de wilde jaren, toen nog een algemeen verbod op abortus stond.
dinsdag 30 april 2013

Het abortusverhaal heeft niets aan relevantie ingeboet

Lucie Van Crombrugge en Vicky Claeys getuigen. Baas in eigen buik, dat was de slogan waarmee ze de straat optrokken.

Hoe zijn jullie in de abortusbeweging gerold?

Vicky Claeys: "Je kan wel zeggen dat ik er ingerold ben, want in mijn jonge jaren wilde ik absoluut geen feministe genoemd worden. Dat waren mannenhaatsters, zo dacht ik. Zelf had ik jarenlang tussen de zware mannen aan de Antwerpse dokken gewerkt en dat ging me prima af."

"Ik vond dan ook dat veel feministen luidde roepers waren. Maar ik werd als jonge moeder werkloos en ik besloot vrijwilligerswerk te gaan doen. Zo belandde ik bij het CSV in de Willem Tellstraat."

Lucie Van Crombrugge: "Ik zat in het élan van 1968: afgestudeerd als licentiaat Geschiedenis, doch ‘gelukkig’ geïnfecteerd door de studentenrevoltes, door Amada, door de booming van antiautoritair opvoeden. Ik besliste om thuis te blijven voor de kinderen en dat was uiteindelijk wel een beetje fout!"

"De Vrouwendag van 1976 ‘De hand die de wieg beweegt, beweegt de wereld niet’ was dan ook voor mij een eye-opener. Ik moest iets doen. Rita Mulier, voorzitster van het Vrouwen Overleg Komite (VOK) was toen mijn redster. Ik moest maar naar vergaderingen gaan die ik relevant vond."

"Zo deed ik mijn intrede bij het VOK en werd actief bij Dolle Mina in Gent en het abortuscomité. Er werd vergaderd in de kelder van het CSV in de Willem Tellstraat. We voerden er politieke discussies over de man-vrouwverhoudingen, de nood aan kinderopvang en over hoe er geen socialisme kon zijn zonder feminisme"

"Dat was ons feministisch adagio. En we waren sterk! Baas in eigen buik, de slogan van de Nederlandse Dolle Mina’s werd ook de onze."

Vicky Claeys: "Ik vond de feministen van toen vaak te zwart-wit, te polariserend. De wereld was opgedeeld in ‘goeden’ en ‘slechten’ terwijl ik vooral wou proberen om mensen samen te brengen. Maar mijn gevoel voor rechtvaardigheid maakte wel dat ik feministische standpunten ging innemen."

Jullie gingen over tot actie. Dertigers van vandaag en jongeren in het algemeen beseffen niet welke strijd er geleverd is voor de rechten waar we vandaag van genieten. Is het vanzelfsprekend?

Vicky Claeys: "Er is inderdaad geen historisch besef over wat we moesten doen om dit te bereiken. Als je jonge mensen vandaag vertelt dat ze de gevangenis konden indraaien voor abortus, dan zetten ze grote ogen op. Maar wij hebben genoeg processen meegemaakt. Naar het justitiepaleis in Brussel moeten, dat was toch telkens weer verdomd indrukwekkend."

Lucie Van Crombrugge: "In ons illegaal centrum in de St-Pieters-Aalststraat zorgden we er steeds voor dat geen enkel dossier van de vrouwen die we aan een abortus hielpen in onze kantoren te vinden was. Dossiers werden via de bossen van Lembeke naar Nederland gesmokkeld."

"Ik zal nooit vergeten hoe Rita Blomme - een collega die we in september te vroeg ten grave droegen -  me totaal in paniek opbelde. Bij het tanken had ze haar tas op het dak van haar wagen gezet en ze was zo weggereden! De tas met inhoud kwam gelukkig ongeopend terecht."

"Onze voordeur in de St-Pieters-Aalststraat was voorzien van een ‘spionnetje’. Als er twee onbekende mannen voor de deur stonden, was dat verdacht. Op 23 november 1983 is de politie er uiteindelijk ook binnengevallen. We waren al twee maand onder observatie, zo bleek."

"BOB’ers (nvdr: Bijzondere Opsporingsbrigade van de toenmalige Rijkswacht) hadden ons vanaf de nonnekesschool aan de overkant van de straat in de gaten gehouden. Ze hadden alle nummerplaten geregistreerd van dokters, cliënten, hulpverleners, van de boekhouder en van de loodgieter die ooit waren langsgekomen. We werden ondervraagd en 52 mensen werden doorverwezen naar de correctionele rechtbank."

Vicky Claeys: "België was heel erg lang een achterlijk land. Pas in 1973 werd anticonceptie legaal en dat was dan nog in de strijd tegen abortus, om het aantal abortussen terug te dringen. In 1983 hebben we ook een inval gehad bij het CGSO (Centrum voor Geboortenregeling en Seksuele Opvoeding)."

"De politie nam condooms en vibrators in beslag. Ik zie nog voor me hoe ze zich met alle macht door het smalle gangetje van onze voorraadkamer probeerden te wringen. Ik moest bovendien verklaringen afleggen bij de politie. De arme agent zat voor me met zo’n oude typemachine met harde toetsen. Bij elk woord kleurde zijn gezicht roder en roder."

Lucie Van Crombrugge: "Pas in 1985 kwamen we op advies van onze advocaten naar buiten met informatie over de huiszoeking en de in beslagnames van materiaal en boekhouding in 1983. Voor de correctionele rechtbank werden we uiteindelijk voorwaardelijk vrijgesproken op basis van onder meer de 'onoverkomelijke dwaling’! En ook in beroep werden we uiteindelijk vrijgesproken, maar toen schreven we al 1991, dus na de wetswijziging over abortus."

Jullie kwamen de straat op?

Vicky Claeys: "We betoogden in Gent en andere steden, maar het was altijd moeilijk om mensen te mobiliseren. Nadat de abortuswet in april 1990 goedgekeurd was, werd het bovendien nog moeilijker. De media repten met geen woord meer over abortus en wij zaten met de handen in het haar. Hoe konden we nu communiceren over de legalisering? Het stigma blijft bestaan tot op vandaag."

Lucie Van Crombrugge: "Dat stigma, dat taboe is inderdaad nog steeds in het maatschappelijk denken aanwezig. Zelfs voorvechters van abortus zijn nu legalisten geworden! De huidige wet is 23 jaar oud, maar er is geen bereidheid om opnieuw werk te maken van een herziening van de wet. Bijvoorbeeld om eindelijk eens abortus vanaf het tweede trimester mogelijk te maken. Nu moeten vrouwen daarvoor nog altijd naar Nederland."

Vicky Claeys: "Je hebt in onze beweging altijd twee soorten mensen gehad: de activisten en de politieke strategen. Ik ben altijd een politiek strateeg geweest: ik wist dat de wet niet perfect was, maar het was het beste dat we op dat moment konden krijgen."

"Buitenlandse collega’s zijn nog altijd verbaasd als ik hen uitleg dat er in België in feit al perfecte hulpverlening was voor vrouwen die een abortus wilden in compleet illegale tijden. En toen was de wet er en voelden we ons plots verloren. We moesten allemaal nieuwe regels hanteren en ik probeerde de hulpverleners daarin mee te krijgen."

Lucie Van Crombrugge: "De wetswijziging verplichtte ons de vrouwen zes dagen voor de abortus een eerste maal op consultatie te ontvangen voor een medisch onderzoek en een beslissingsgesprek. Voordien werkten we in Vlaanderen zoals in Nederland met artsen die de patiënten naar ons doorverwezen. De artsen van het CSV in Gent waren onze bevoorrechte doorverwijzers."

"Na de wetswijziging konden die directe doorverwijzingen niet meer. En zo kreeg je het fenomeen dat vrouwen steeds opnieuw hun verhaal moesten doen. Eerst bij de huisarts, dan bij de gynaecoloog, dan in het CGSO en ten slotte bij ons in het abortuscentrum een eerste keer en dan nog een tweede keer, …"

"Herinner je je nog Vicky, we zaten op het terras van het café daar aan de Heuvelpoort en discussieerden over het gegeven dat een vrouw in een ‘noodsituatie’ moest verkeren en verplicht op gesprek moest komen?"

"We vroegen elkaar 'zou jij dat zien zitten om uw verhaal te moeten gaan doen als je in die situatie zou zitten'. We vonden allebei dat we ons daar niet lekker bij zouden voelen, dat onze noodsituatie behoorde tot onze privésfeer. We pasten voor dat paternalisme, maar we moesten wel mee met de regels."

Er is nooit een positief moreel kader ontwikkeld over abortus?

Vicky Claeys: "Niets is zo gepolitiseerd als het abortusdebat. Mannen zouden nochtans hun mond moeten houden over iets dat hen niet aangaat! Maar het is moeilijk: kies je voor wat je hebt, probeer je dat te behouden of probeer je de wet vooruit te duwen?"

"Wat ik rondom ons in Europa zie gebeuren, is niet hoopgevend. Nochtans kan je niet over rechten van vrouwen spreken en dan zeggen: 'maar in die omstandigheden heb je toch wat minder rechten'."

Lucie Van Crombrugge: "Wij, de voorvechters voor het recht op abortus – zo vroeg als mogelijk, zo laat als nodig – hebben zelf het negatief denken rond abortus in stand gehouden. We spraken van het kleinste kwaad, iedereen is tegen abortus, tenzij …"

"Op die manier gingen we steeds in de verdediging tegen de rabiate Pro Life-beweging …"

"OK, Vicky, we mogen niet toelaten dat ze zich Pro Life noemen, wij zijn de pro life, zij zijn de anti-choice! Maar we moeten proactief onze stem laten horen. En zoeken naar een potentieel aan geëngageerde artsen en gynaecologen, want ook daar ontbreekt het ons nu aan, als we tot een herziening van de wet willen komen."

Vicky Claeys: "De laatste jaren komen er bovendien steeds meer berichten over artsen die hun gewetensbezwaar inroepen om geen abortusingrepen te moeten doen. Er is nood aan opleiding van artsen en gyneacologen over abortus."

"Tot mijn verbazing leerde ik dat sedert de abortuswet is goedgekeurd ook de universitaire opleiding gynaecologie niet echt een praktijkaanbod meer heeft aangezien alle eerstetrimesterabortussen doorverwezen worden naar de abortuscentra."

Lucie Van Crombrugge: "Tja, hardnekkig taboe, geen moreel kader, geen draagvlak voor een herziening van de abortuswet. Sommige feministen stellen dat als mannen zwanger konden worden, abortus al lang uit het strafwetboek gehaald zou zijn."

"Met de groeiende verrechtsing komt mogelijks ook de tijd weer om ook voor abortus op de barricades te gaan staan? Als morele indignados."

Er is internationaal sprake van een terugslag op het gebied van abortusrechten. Waaraan is dat te wijten?

Vicky Claeys: "De backlash heeft alles te maken met de politiek-ideologische verrechtsing. Wij merken dat hier in België niet zo hard omdat we altijd coalitieregeringen hebben en er dus geen basis is om dingen zomaar terug te draaien."

"In andere landen daarentegen heb je dikwijls een complete machtswissel na verkiezingen. Die kan verworven rechten vaak wel onder druk zetten. Denk maar aan de VS of dichterbij in Spanje. Je hebt ook de combinatie van die politieke verrechtsing met de groeiende invloed van Amerikaanse evangelisten en de heropleving van de kerken in Oost-Europa."

"Daartegen wordt onvoldoende protest aangetekend. Het is ook niet evident omdat partijen en kerken niet altijd eenduidige programma’s hebben. Bovendien is abortus geen onderwerp waar de meerderheid van de mensen mee in aanraking komt."

"Maar jammer genoeg is abortus slechts het topje van de ijsberg. Vrouwenrechten liggen op alle vlakken onder vuur. Zelfs een woord als ‘gender’ staat vandaag ter discussie in de VN."

Marlies CasierMeer artikels op www.dzjoef.be

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

Eén reactie

  • door Ben Albu op zaterdag 4 mei 2013

    Het nieuwe taboe lijkt wel de kinderwens te zijn. Als man heb je weinig rechten indien een vrouw beslist om alleen zwanger te worden, zonder inspraak van haar mannelijke partner. Ik zat in een relatie en ben ongewenst zwanger geworden. Ik wilde geen kinderen in die relatie, zij wel. Mijn maandenlange argumentaties hierover sloeg zij in de wind. Ze stopte op een bepaalde dag gewoonweg met haar pil zonder dat ik daarvan op de hoogte was. Als ze zwanger was, is ze vertrokken. Haar buit was binnen. Als man sta je dan nergens. Je hebt geen enkel recht om dit aan te vechten. Ik was voorstander van een abortus, zij lachtte dat weg. Je verliest dan een geliefde en een kind. Op hetzelfde moment. Ik kan nog een 5tal andere mannen die in eenzelfde periode in eenzelfde periode ongewenst en opzettelijk zwanger werden gemaakt door vrouwen die hun biologische klok wel erg hard hoorden luiden. Ik heb dit herhaaldelijk proberen aankaarten bij justitiie, enz. maar die mensen zitten natuurlijk nog in de Middeleeuwen (zie ook bovenstaande ervaringen).

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties