about
Toon menu
Boekrecensie

Noam Chomsky’s pamflet ‘OCCUPY’: hart onder de riem van Occupy

Noam Chomsky’s ‘Occupy’ is een hart onder de riem van de gelijknamige beweging. Dat die net hem kiest als eerste auteur van hun publicaties is een erkenning van zijn moreel gezag. Nuttige literatuur voor wie meer inzicht wil in wat er gaande is.
donderdag 17 mei 2012

De initiatiefnemers

Dit is in feite geen echt ‘boek’, het is een politiek pamflet.  In zijn inleiding legt Greg Ruggiero uit waarom de eerste keuze viel op de publicatie van de speeches en interviews die Chomsky gaf op enkele Occupy-plaatsen. Greg is medeoprichter van Open Media Series in 1991 en heeft samen met de actiegroep Adelante Alliance in New York City de nieuwe Zucotti Park Press en Occupied Media Series opgericht.

Adelante Alliance (‘Alliantie Voorwaarts’) is een organisatie die opkomt voor de rechten van Latijns-Amerikaanse immigranten. Zucotti Park is de plaats in New York City waar de Occupy-beweging haar eerste tentenkamp had (ondertussen zijn ze daar verdreven en naar Union Square verhuisd – de naam is gebleven).

Eerste onmiskenbaar succes

Ondanks het feit dat de hele Occupy-beweging nog steeds door de grote media wordt verzwegen/geridiculiseerd/verkeerd begrepen of wordt verdacht gemaakt heeft ze volgens Chomsky al heel wat verwezenlijkt. Het nu ingeburgerde gebruik van de symbolische cijfers 99 procent en 1 procent is er maar een voorbeeld van.

Belangrijker is dat de toenemende ongelijkheid in de VS (en de rest van de wereld) tussen rijk en arm een thema is geworden in de grote media, die zelfs de terminologie van de beweging overnemen (zonder dat openlijk te erkennen).

Welkome reactie op het neoliberalisme

Wat dit pamflet de moeite waard maakt, is dat Chomsky in vijf korte hoofdstukken haarfijn uitlegt waarom dit een historisch precedent is dat potentieel heeft. Dit is een reactie op dertig jaar onafgebroken neoliberale aanvallen op de verworvenheden van de sociale welvaartstaat.

Hoewel de sociale omstandigheden tijdens de Grote Depressie van de jaren ’30 veel erger waren, is er een belangrijk verschil. Er was toen nog hoop dat het beter zou worden. Nu is er alleen maar wanhoop bij de bevolking, die dan dikwijls soelaas zoekt bij extreemrechtse bewegingen zoals de Tea Party.

Dat er nu toch een dergelijk activisme de kop opsteekt en het al zo lang volhoudt, is dan weer een teken van hoop. Meer en meer mensen leggen zich niet neer bij de 'feiten'. Meer nog, ze zoeken naar alternatieven. De massamedia stellen dan wel dat er geen duidelijk programma is, maar dat is volgens Chomsky normaal. Zoiets moet immers groeien.

De één procent weet wat ze wil: meer

Bovendien, een vraag naar zo een ‘programma’ is een typische eis van media die met dit nieuwe fenomeen geen blijf weten omdat het niet in hun voorgekauwde denkkader past. 

Dit gaat echter niet over de strijd tegen een domme elite die niet zou zien dat hun draconische besparingsmaatregelen averechtse effecten hebben op de bevolking. Neen, de gevolgen van hun beleid zijn wel degelijk weloverwogen en zo bedoeld. Het gaat om niet meer of niet minder dan een aanval op de bevolking ten bate van een steeds kleinere en steeds rijkere minderheid (de symbolische 1 procent).

Treffend is hoe Chomsky de vorige baas van de Amerikaanse Centrale Bank citeert die net voor de huidige crisis nog openlijk stelde dat het succes van de groeiende economie is gebaseerd op ‘de toenemende werkonzekerheid’ van de bevolking.

De negenennegentig procent neemt dat niet langer

Occupy komt volgens Chomsky niets te vroeg. Er dreigt niet alleen een economische maar ook een ecologische ramp. Bovendien neemt de dreiging van een kernoorlog toe, iets waar de grote media amper over spreken. Toch denkt hij niet dat er een rechtse fascistoïde overname van de macht dreigt. Het gevaar schuilt elders.

Daar de elites sinds de jaren ’30 beseffen dat ze de macht hebben verloren om hun wil op te leggen, is hun klassestrijd van methode veranderd: waar het nu over gaat, is de bevolking passief te laten worden en zich te vergeten in een cocktail van consumerisme, passiviteit, apathie, etnische zondebokken en entertainment.

Daarom is een beweging zoals Occupy zo belangrijk. Het spreekt de hypothese van die zogenaamd onvermijdelijke fataliteit tegen en jaagt de economische elite de stuipen op het lijf.

De één procent is hier bang van

Dat komt ook omdat de beweging de afschaffing van het wettelijk verankerde principe van bedrijven als ‘rechtspersonen’ met dezelfde rechten als echte personen als eerste punt op zijn programma heeft staan. Chomsky wijst er ook op dat er helemaal geen economische wetmatigheid bestaat die zegt dat bedrijven door hun aandeelhouders zouden moeten worden bestuurd.

Wat de Europese Centrale Bank nu doet – besparingen opleggen in tijden van economische recessie – zal de situatie gegarandeerd verergeren, tenminste voor de bevolking, voor een kleine minderheid wordt het kassa-kassa.

Vergroot je basis

De uitdaging voor Occupy is volgens Chomsky een groter deel van de bevolking te betrekken bij de activiteiten. Vage sympathie is mooi maar niet genoeg. Daarvoor moet de beweging ook niet rekenen op de twee Amerikaanse partijen die op enkele nuances na voor dezelfde regressieve economische agenda staan.

Chomsky spreekt ook tegen dat het verzet tegen de oorlogen tegen Irak en Afghanistan niets heeft opgeleverd. Die bezettingen zijn verschrikkelijk genoeg maar de VS durft niet meer de massale chemische sproeicampagnes en tapijtbombardementen aan die op Vietnam, Laos en Cambodja neerkwamen.

Chomsky brengt ten slotte eer aan de overleden historicus Howard Zinn en betreurt dat die dit niet meer heeft mogen meemaken.

Rechten en plichten van de Occupier

Als laatste hoofdstukje staat in dit pamflet een tekst van de National Lawyers Guild (de nationale gilde van advocaten) waarin ze uitleggen wat de rechten en plichten zijn van burgers bij hun aanhouding.

Lode Vanoost

Occupied Media Pamphlet Series en Zucotti Park Press brengen de komende weken nog een viertal andere pamfletten uit. Ze zullen even goedkoop zijn en komen zeker nog aan bod op deze site.

Deze recensie is gebaseerd op de oorspronkelijke uitgave.

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig. Giften vanaf 40 euro zijn fiscaal aftrekbaar.

reacties

8 reacties

  • door Karel Vissers op vrijdag 18 mei 2012

    Zal er ook een Nederlandse vertaling komen van het boekje?

    • door Lode Vanoost op vrijdag 18 mei 2012

      Het eerste hoofdstuk werd door de uitgevers vrijgegeven voor promotie. De vertaling volgt.

  • door Donatella Barbarella op vrijdag 18 mei 2012

    Klein foutje in de feiten. Occupy is in NY van Zuccotti Park naar Union Square verhuisd, niet naar Central Park maar daar hebben ze wel de actie "Occupy Spring Awakening" gedaan. Voor de rest: goed artikel!!

    • door Lode Vanoost op vrijdag 18 mei 2012

      Inderdaad. Heb het aangepast.

  • door catteeuw op zaterdag 19 mei 2012

    ... waarom betalen ze geen sociale zekerheid (IRS in USA) en waarom kan je 'de entiteit' niet aansprakelijk stellen voor zijn daden. Een bedrijf als Ford of StandardOil bvb - actief betrokken bij het organiseren van WW2 - winst gemaakt - zou toch al lang aan de strop moeten hangen - mocht het een persoon betreffen. In plaats daarvan word het moordzuchtig winstbejag van die personen geaccomodeerd door onze overheid.

    Krijgt een bedrijf dan één stem in de democratie? De CentraleBank is een bedrijf maar die persoon lijkt alle stemmen te bezitten. Waarom zouden we daarmee akkoord gaan? En is ieder mens dan een bedrijf? Sta ik dan ook boven de wet - zoals de CentraleBank? Of zijn sommige mensen meer dan anderen? Waarom zou ik me daarvoor inzetten?

    De economie begint meer en meer als een sekte te lijken. Het moment dat je van bedrijven mensen wil maken zit je toch echt wel niet meer in de realiteit. Werkloosheid is modern en effeciënt. Geld is schuld. Belasting is interest. Fraude is crisis. Renderen is inleveren.

    Economen wringen zich door evenveel logische kronkels als creationisten. De boodschap is immer hetzelfde: gimme gimme gimme.

    • door Lode Vanoost op zaterdag 19 mei 2012

      Beste,

      ik begrijp de woede en verontwaardiging die uit je reactie spreekt. Het is echter belangrijk om die woede om te zetten in energie voor het democratisch verzet tegen deze wantoestanden. Die strijd zal inderdaad lang en hard zijn, met vallen en opstaan. Maar de geschiedenis kan ons daarbij helpen. Het feodalisme was ook een systeem van de één procent tegen de rest, zij het in een systeem zonder technologische basis. Dat systeem is ten onder gegaan. Ook al zeggen onze klassieke geschiedenisboeken daar nauwelijks iets over - fenomenen zoals de 'boerenoorlogen' worden nog altijd eenzijdig en pejoratief beschreven in onze geschiedenislessen als een 'randfenomeen, wat ze NIET waren -, toch heeft verzet wel degelijk een cruciale rol gespeeld in de ineenstorting van het feodalisme. Slavenhandel, slavernij is eenzelfde verhaal. Kolonialisme enzovoort.

      Daar zijn natuurlijk altijd tegenbewegingen geweest die het status quo wilden herstellen, zij het in een nieuwe vorm - neokolonialisme, neoliberalisme (bewegingen die trouwens noot 'neo' (= nieuw) waren. Een van de belangrijkste methodes om verzet te fnuiken is het idee verspreiden - met behulp van de massamedia - dat dat verzet nutteloos is. We zien dat nu ook recent, met de massale politierepressie in Frankfurt. Dat toont aan dat het economisch apparaat inderdaad de macht heeft, maar vooral zéér bang is.

      Het principe van bedrijven als 'rechtspersonen' bestaat al van in de 19de eeuw, je kan zelfs argumenteren dat het nog verder teruggaat. Dat moet ons er niet van weerhouden om dat principe aan te vechten. Alle systemen storten ooit in elkaar, meestal aan de eigen inherente contradicties, zoals het verzet van de bevolking.

      Het gros van wat voor 'economen' doorgaat in de grote media zijn niet meer of niet minder dan 'ideologen'. Economie is voor het overgrote deel niet eens een wetenschap.

      Het heeft wel degelijk zin je in te zetten!

      ps. de IRS of Internal Revenue Service zijn de belastingen. Social security betaal je in de VS meestal via je bedrijf/werkgever.

      • door Lode Vanoost op zaterdag 19 mei 2012

        met excuus voor de taalfouten zoals 'boerenoorlogen' met twee g's in vorige reactie, de herbewerking wil niet lukken

        • door catteeuw op zaterdag 19 mei 2012

          Emotie en herhaling verankert het geheugen. Het is zo dat ze sommige feiten-argumenten-ideëen concreet maken en anderen laten wegdrijven uit het collectieve bewustzijn. Het is zo dat ze het verhaal aan elkaar schrijven.

          Het stemt mij inderdaad tot optimisme om ze bang te zien. Onderdrukking is veel duurder en lastiger dan indoctrinatie. Maar het duurt een tijdje om de totale invloed van de gecentraliseerde monitaire macht te apprecieren en het is gemakkelijk om u terug over te geven aan conformisme en schijnbare autoriteit-leiderschap. Blijven doordrammen dus.

          Als de economie een religie is dan is hun ergste vijand de twijfel. Als het een wetenschap is dan hebben ze niets te vrezen.

          Ik volg de anti-Fed beweging al enkele jaren. Capitalisme was toen nog heilig en je had een diploma nodig om een opinie over 'de economie' te mogen hebben. Nu zijn miljoenen Amerikanen - via boeken en internet - zich in de banken geschiedenis en werking aan het verdiepen. En dat komt door enkele individuen die zijn blijven hakken op het probleem in woorden die zijn blijven hangen.

        Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties