Een nieuwssite die

reclamevrij
onafhankelijk
kritisch
en gratis is?

Dat kan!

Maar enkel dankzij jouw steun

Steun ons nu!

Ja, ik doe een gift

about
Toon menu
Opinie

Een omslag van de Vlaamse economie: van kunnen naar willen

De laatste weken en dagen ontspon zich een interessante discussie over de omschakeling van onze economie naar een duurzame, groene toekomst. Het kan dus, maar willen we het ook? Dat is de hamvraag. Of die omslag er komt, hangt af van sociale en politieke keuzes vinden John Crombez, Bart Van Malderen, Bart Martens en Güler Turan.
donderdag 10 maart 2011

De laatste weken en dagen ontspon zich een interessante discussie over de omschakeling van onze economie naar een duurzame, groene toekomst. Zowel in binnen- en buitenland leeft dit debat en het ontbreekt niet aan concrete ideeën om die transformatie te realiseren.
Met de huidige stand van de innovatieve investeringen is het volgens expertengeen vraag meer of er voldoende technologie zal zijn om tegen 2050 naar een economie te evolueren met 100% hernieuwbare energie. Het kán, de technologie is vaak al voorhanden. Mark Jacobson van de Stanford University zei hier onlangs nog over: “There’s no magic, you don’t need new technologies for most of it. It’s just a different way of thinking of the system”.

Het kan dus, maar willen we het ook? Dat is de hamvraag. Of die omslag er komt, hangt af van sociale en politieke keuzes.

Die keuzes moeten we vandaag dringend maken. De aanslepende discussies over concurrentievermogen, klimaatproblematiek, grondstoffentekort, energiekosten, mobiliteit en de leefbaarheid van een dichtbevolkt gebied als Vlaanderen moeten een nieuwe synthese krijgen in een ander, duurzaam, economisch model op maat van mens en planeet.

Het Vlaams regeerakkoord van 2009 voorzag al dat de inspanningen van innovatie niet enkel naar onderzoek en ontwikkeling moesten gaan, maar ook naar de transitie van ons economische en maatschappelijk weefsel. Een verheugend inzicht, dat helaas geen verlengstuk vond in de innovatiedebatten in het Vlaams Parlement. Daar beperkte men zich tot nu toe veelal tot een wat steriele discussie over de hoogte of de groei van de innovatiebudgetten op zich.

Maar ondertussen staat de wereld niet stil. Begin de jaren ’90 had een student aan de universiteit geen pc op kot, en zelfs geen gsm. Studenten vandaag vinden dit onvoorstelbaar. Het is bijzonder moeilijk te voorspellen hoe snel technologische evoluties een omkanteling veroorzaken, maar als het beleid mee is, en de maatschappij is mee, kan het razendsnel gaan. Meer nog, het is op zich weer een aansporing om bijkomende technologische verbeteringen te realiseren. Innovatie leidt tot meer innovatie.

Ryan Wiser, expert hernieuwbare energie aan het Lawrence Berkeley National Laboratory, zegt hierover: “I think it’s generally true that one finds there are no absolutely insurmountable technical barriers. The question isn’t fundamentally a technical one”.

We moeten ons dan ook bezinnen over hoe we het debat hierover voeren in het Vlaams Parlement. Vandaag wordt daar veel gepalaverd over het marketingbudget om nieuwe en schone technologieën maatschappij ingang te doen vinden. Of we slaan elkaar om de oren met de vraag of een adviesraad of een raad van bestuur nu 15 of 11 leden mag tellen. Ook de media betonen bijzonder veel meer interesse in die randfenomenen dan wel in het verhaal van de noodzakelijke omslag.

De afgelopen eeuw hebben we een gigantische verbetering gekend van onze arbeidsproductiviteit van onze economie. In de 21ste eeuw hebben we een verbetering nodig in dezelfde omvang van onze eco-productiviteit, de efficiëntie waarmee we onze schaarse natuurlijke hulpbronnen inzetten.

We hebben nieuwe concepten nodig op het productieniveau. Bedrijven hebben baat bij bijvoorbeeld duurzame transportsystemen doordat ze onder meer brandstof besparen en geen geld in rook zien opgaan in de files. Energie kunnen ze goedkoper decentraal produceren in kleinschalige centrales zodat warmte die bij centrale productie via koeltorens in de atmosfeer verloren gaat, een nuttige toepassing krijgt

We hebben nieuwe concepten nodig op het consumptieniveau van de gezinnen zoals Cradle To Cradle (C2C), waarbij alle gebruikte materialen na hun leven in het ene productnuttig worden ingezet in een ander product. We kunnen het C2C-principe toepassen in alle sectoren: van tapijten tot huishoudtoestellen. Op die manier bouwen we ook aan een nieuw economie die duurzame tewerkstelling creëert.

We zetten in op Onderzoek & Ontwikkeling gericht op concrete, maatschappelijke doelen zoals vergrijzing, klimaat, grondstof- en energieschaarste. We ondersteunen de vraag van consumenten naar nieuwe technologie. Het eigenlijke doel moet het omvormen zijn van onze industrie en economie tot een intelligent en veerkrachtig weefsel dat de uitdagingen van de toekomst aan kan.

Naast de verjonging en de vergrijzing is deze vergroening een van de belangrijkste uitdagingen voor de jonge generaties.
Laat ons niet langer energie verspillen met discussies over haalbaarheid, laat ons meteen de juiste keuzes maken. De Vlaamse regering gaf in het regeerakkoord een voorzet, het Vlaams Parlement mag binnenkoppen.

Een Vlaamse economie op maat van mens en planeet is nodig én haalbaar. We moeten het alleen hard willen. En er dringend aan beginnen.

John Crombez, Bart Van Malderen, Bart Martens, Güler Turan
Vlaams volksvertegenwoordigers sp.a

Deze nieuwssite is niet-commercieel, onafhankelijk en 100% gratis dankzij uw steun. We rekenen op uw fair share. Maandelijks, Jaarlijks, Eenmalig.

reacties

7 reacties

  • door Chris Heirman op vrijdag 11 maart 2011

    De Vlaamse economie moet dringend meer groene standpunten innemen. We moeten radicaal het roer omgooien willen we onze levensstijl ietwat kunnen behouden. Ik vind het schrijnend om te zien hoe we weten wat ons gedrag allemaal veroorzaakt en er relatief weinig wordt gedaan om dit tegen te gaan. Trouwens, niet enkel de Vlaamse economie moet zich meer ecologisch gedragen, maar liefst de Europese en globale economie!

  • door Lucie Evers op zaterdag 12 maart 2011

    En toch getuigt ook deze tekst dat er geen sprake is van een paradigma shift. Het is een pleidooi voor technologisch optimisme, zonder aan de wezenlijke uitdaging te raken, namelijk het westers productie en consumptiepatroon op zich. Er wordt niet geraakt aan het groeidenken, of het 'verworvenheden' zoals ongebreidelde mobiliteit en jaarlijkse vliegvakanties of enerige intensieve industrieën. Er word zelfs nog uitgegaan van industriële productiecapactiteit als basis voor ons lokaal economisch weefsel. Stel dat maar eens in vraag en kijk dan naar innovatie...

  • door Wouter Braeckman op zaterdag 12 maart 2011

    Dit is een analyse die heel juist is, het spijtige van de zaak is dat het daar bij blijft. Opnoemen van de problemen, met cijfers allerhande aantonen dat een totale transitie van de economie geen utopie meer is, dat het effectief kan mits de juiste en nodige beslissingen. Ons Belgenland is zo op diplomatie gesteld dat we alle partijen, elk detail, willen horen om toch maar de juiste beslissing te nemen en zeker uit te sluiten dat nadien enige verwijten kunnen worden geslingerd naar de beslissingnemende minister. Komt er nog bij dat ook het gelobby in ons landje zo verduiveld efficient verloopt dat het aartsmoeilijk is om radicaal te breken met de op fossiele brandstoffen gebaseerde economie die en surplus heel verspillend is. Je kan dit vergelijken met de investeringen die nog werden gedaan in de Borinage, zelfs op het moment dat al vaststond dat de steenkoolindustrie in België op sterven na dood was. In de psychologie wordt gesteld dat een fundamentele behoefte van de mens zekerheid is, en zijn afkeer van verandering volgt daaruit. Is dat daar een voorbeeld van? Wat ik maar wil zeggen is, iedereen van ons weet dat er verandering moet komen, en dat nog veel langer wachten ons gewoon dichter bij de problemen zal brengen, meer afhankelijkheid zal creëren, enzovoort. Het is nu aan het beleid om eens echt keuzes te maken en te laten zien dat ze meer kunnen dan woordenkramerij. Om Vogels te citeren: "Stop met bla bla, tijd voor boem boem"!

  • door Le grand guignol op zondag 13 maart 2011

    Beste - sociaal-democratische - jongelui,

    altijd fijn om te vernemen dat u in een nieuwe vijver van kiezers vist, namelijk: 'de naar technologie verlangende consument'. Dan weet de bevolking alvast dat ze met haar grieven elders terecht kan - of liever: moet. Deze vraagt immers: verhoging van de koopkracht, meer loonmarge, multinationals die de 'verplichte' bijdrage aan de Sociale Zekerheid 'correct' betalen, banken die zelf instaan voor het financiële debacle dat ze gecreëerd hebben, een sociaal Europa, een verlaging van de BTW op gas- en electriciteit (21% -> 6%), degelijk werk en werkzekerheid, interimkantoren die hun verplichtingen nakomen én niet discrimineren,...

    Kortom: de bevolking wil geen politici-ondernemers, geen op experts gebaseerde prietpraat ten behoeve van 'de economie' - t.t.z.: de supra-nationale elite, het grootkapitaal en haar EU constructie. De bevolking wil volksvertegenwoordigers die hun mandaat opnemen, ze wil bescherming van haar sociale verworvenheden - i.e.: een menselijk (cf. ecologisch) i.p.v. een politiek (cf. economisch) project.

  • door Le grand guignol op zondag 13 maart 2011

    Men wil dat overigens ook aan de andere zijde van de taalgrens!!

  • door André Bequé op zondag 13 maart 2011

    Beste Vlaamse sp.a volksvertegenwoordigers

    Ik ga helemaal akkoord met de stelling: ‘Een (Vlaamse) economie op maat van mens en planeet is nodig én haalbaar’. Ik ben echter niet zonder meer akkoord met: ‘We moeten het alleen hard willen’. Maar dan weer wel met: ‘En er dringend aan beginnen’, doch niet met de aanpak die jullie voorstellen.

    Als het alleen maar gaat over het evolueren van de economie naar een versie met 100% hernieuwbare energie heeft Mark Jacobson van de Stanford University gelijk met: ‘There’s no magic, you don’t need new technologies for most of it. It’s just a different way of thinking of the system’. Maar volledig hernieuwbare energie brengt geen oplossing voor de volgende twee zeer belangrijke problemen: 1) de hoge mate waarin men de financiële economie heeft laten ontwikkelen en daarbinnen dan vooral de onverantwoord grote mate van vrijheid die gegeven is (door de politieke verantwoordelijken) aan het gedeelte dat nog nauwelijks binding heeft met de fysieke economie. 2) de grote en almaar toenemende ongelijkheid in de samenleving(en) die een gevolg is van zowel het niet beschikken over een model op maat van mens en planeet (om weerwerk te (kunnen) bieden tegen zowel het pure als het afgezwakte liberalisme) als van de ‘monetarisering’ van de economie.

    De uitspraak van Ryan Wiser: ‘The question isn’t fundamentally a technical one’ heeft dus op meer betrekking dan alleen maar de hernieuwbare energie.

    Als jullie zeggen: ‘Of die omslag er komt, hangt af van sociale en politieke keuzes’ dan lijkt dat op het eerste zicht een opdracht voor twee categorieën in onze samenleving(en) maar uiteindelijk zijn beide opdrachten de verantwoordelijkheid van de politici.

    Voor het probleem van de omzeggens volledig vrijgelaten financiële economie ligt het duidelijk: de politici moeten hoogdringend weer de nodige ruggengraat gaan tonen om dat gebeuren grotendeels aan banden te leggen. De grootste ongelijkheden krijgen hier hun ontstaan omdat de snelheid waarmee de fysieke economie werkt (kan werken) het op verre na niet kan halen op de bijna lichtsnelheid waarmee met (nogal dikwijls geleend) geld / kapitaal kan gewerkt worden om geld bij te verdienen (al heeft dat ‘verdienen’ bitter weinig te maken met enige inspanning die wordt geleverd).

    Het probleem van het ontbreken van een model op maat van mens en planeet is eigenlijk virtueel omdat het er in wezen maar op aankomt dat de politici het bestaande model van dat kaliber (zie ERS verder) moeten willen accepteren en steunen en veralgemeend (laten) verspreiden. Het opheffen van de negatieve gevolgen van de monetarisering van de economie is ook een opdracht voor de politici. Het onvermijdelijke effect van innovatie (wat op zich niet verkeerd is) is dat voortdurend een hoeveelheid arbeid vernietigd wordt die niet tegen hetzelfde ritme kan worden vervangen. Omdat er in onze verstedelijkte samenleving(en) onvoldoende mogelijkheid is om dan met niet tegen geld geruilde arbeid voor het levensonderhoud te zorgen, moet het BBP op een andere manier worden verdeeld dan op basis van de hypocriete regel dat iedereen maar moet zorgen om via werk (of dat er dan is of niet) aan inkomen te raken.

    Wat het model op maat van mens en planeet betreft is er het Economische Realiteit Systeem (ERS) dat niet gebaseerd is op de prioritaire noodzaak van zo groot mogelijke winst en groei van het vrije markt systeem. Het ERS is geen louter economisch model maar een maatschappijmodel en beantwoordt op die manier aan de decennialang getollereerde lacune in ons onderwijs. Het ERS is te vinden op de website www.ecrealsys.org .

    De discussies over concurrentievermogen, enz. blijven aanslepen omdat men tot op heden niet over het ‘ander, duurzaam, economisch model op maat van mens en planeet’ beschikte. Met de verwijzing naar het ERS vervalt dat argument en kan vanaf nu echt vooruitgang worden geboekt.

    De burgers zullen – in onze informatiemaatschappij – niet iets ‘hard willen’ als ze geen kennis en inzicht hebben in datgene waarvoor hun stem en medewerking wordt verwacht. De tijd dat men achter een vlag aanliep en het denken overliet aan de politici die zich opwierpen om de samenleving te dienen ligt achter ons. In plaats van de burgers op te roepen om ‘hard te willen’ wordt het tijd dat de politici krachtdadig de hen toevertrouwde verantwoordelijkheid opnemen.

  • door Tony Aerts op maandag 14 maart 2011

    (en.. nog een te lange reactie – excuus) Beste heren volksvertegenwoordigers van sp.a,

    Waarom gaat er zoveel vertrouwen uit, bij mij en vele anderen, naar analyses van Dirk Barrez, van Riccardo Petrella, enz…? Waarom staat Terra Reversa (na Terra Incognita) in mijn kast als doe-boek (net als het transitie-handboek), naast zoveel andere kritische boeken waarvan de analyses mijn vertrouwen hebben, inclusief de planetair-existentiële oerkreet ‘Storms of my grandchildren’ van klimaatwetenschapper James Hansen? En juich ik dan (nog) niet onmiddellijk mijn opluchting uit om jullie tekst?

    Een deel van het antwoord ligt zeker in de tot heden toch wel oorverdovende stilte vanuit de gehele politieke wereld omtrent de echte enormiteit van de materie (o.m. de duizelingwekkende opdracht om te zakken onder 350 ppm CO2 en dan nog liever morgen dan overmorgen, o.m. de duizelingwekkende alomvattendheid van energie-afdaling inzake omvorming van economie-aard, o.m. de uitdaging van een overgang naar een uiteindelijk onvermijdelijke niet-groei economie terwijl tijdens die overgang toch geen collaps mag worden uitgelokt, én die wél rechtvaardig verdelend is, enz.). Vanuit de politieke wereld luidt ondertussen quasi uitsluitend de vlotte, luchtige taal en greenwashing, en de scheiding van de wetenschap. Er is dus een ondertussen al jarenlange politieke stilte die me elke maand verder in de toekomst steeds meer verontrust. (case: is het pijnlijk moeizame verhaal van onshore windturbines in Vlaanderen ten gronde niet meer het resultaat van die jarenlange stilte, dan van onze dichtbevolkte ruimteschaarste?).

    Hoezeer het ook waar is dat het middenveld moet en ook wel zal groeien en ernaar handelen, en hoezeer er ook in dat middenveld kennis wordt genomen, tot tegen de pijngrens toe, van onze 21e eeuwse reeds beginnende ‘once ever / erop-of-eronder’ reuze-omwentelingen, er klinkt vanuit de politieke wereld zo weinig parallel geluid met die kennisnamen, laat staan draagvlakopbouw. Zegge : er zijn geen schouderklopjes, integendeel. Quasi alle geluiden die we van beleidsmakers mochten horen tot vandaag, situeren zich erg strak binnen het bussines as usual frame, of dansen er heel eventjes buiten maar ademen dan gespletenheid.

    Toegegeven, mijn reactie zegt natuurlijk evenzoveel over mijn verwachtingspatroon richting politieke wereld. Mogelijk verwacht ik een soort ultieme, nederig uitgesproken confessie omtrent een verkrachtende en dodende keerzijde van het alomvattende neo-liberale economische model, alsof die confessie een conditio sine qua non is om niet-naïef nieuwe toekomsten in te kunnen stappen.

    En, er is nog meer. Net als Lucie Evers hierboven, ben ik verrast door de impliciete verwijzing in jullie tekst naar handhaving plus ontwikkeling van een ‘variante’, en dus a.h.w. hoogenergetische en hoogcomplexe nieuwe wereld. Zulke attitude is gevaarlijk, ze spreekt niet uit wat de echte betekenis is van een absoluut onvermijdelijke energielage (en dus laag-complexe) toekomst, waar dalende energie EROI en grondstoffenschaarste ons onvermijdelijk een nieuwe soberheid zal opleggen, hopelijk op honderden verschillende goede en rechtvaardige manieren ervan, ons nu nog onbekend. Waarom zwijgt de politicus ook hier over wat wetenschappers verduidelijken, zijnde dat een ‘substituut’ hoge energie wereld na end of cheap oil (dat wondere energetisch tovermiddel), fundamenteel onmogelijk is?

    Ik wil niet cynisch zijn, en geef me met veel goodwill over aan de betekenis van één zin uit jullie tekst: “Laat ons niet langer energie verspillen met discussies over haalbaarheid, laat ons meteen de juiste keuzes maken (…) en er dringend aan beginnen”. Dat is goed! Want, van zodra jullie als sp.a beleidsmensen moedige roerwending-keuzes op tafel smijten die én de wetenschap volgen én rechtvaardige herverdelingen inbouwen (mondiaal, Europees, nationaal, regionaal,en ja, risico nemend!), dan zal de oorverdovende en in de steek latende radiostilte doorbroken zijn.

    Ook wens ik jullie als sp.a parlementsleden toe, dat wegen worden gevonden om niet gestremd te zijn door de passie van NVA. De Vlaamse omschrijving ‘Copernicaanse revolutie’ klinkt minstens wat grootsprakerig op het moment dat er één aanzwelt van een orde die deze van de 16e eeuw wegblaast. Moge het eindelijk eens die planetaire 21e eeuwse overlevingsrevolutie zijn waarvoor vette vis i.p.v. greenwashing borrelhapjes worden geserveerd, dàt is pas welbegrepen eigenbelang.

    En wat ik heel zeker toewens, is een grondige restauratie van de bron van wat men links noemt, met name een doorgedreven hervonden dynamische democratie en eerlijkheid – die restauratie is broodnodig . Het planetair belang blijkt immers onmiskenbaar samen te hangen met een reuzesprong naar nooit geziene rechtvaardige verdelingen (ik denk hier o.m. aan Flemings klimaatdukaten).

    Dus: ja heren, de sprong wagen van rechtvaardig herverdelende sociaal-ecologische roerwending-keuzes, en de betekenis blijven duiden naar ons burgers en naar andere partijen, er is genoeg onderbouwend materiaal om te benutten. Het risico op (tijdelijk) meer tweespalt bij de bevolking – zoals in de VS actueel, mag niet afschrikken om de piste toch in te slaan.

    Van harte succes gewenst, ’t is zo belangrijk.

Het is niet langer mogelijk om te reageren.

Lees alle reacties